“Vô lượng kiếp”: Trăm năm luân hồi và căn tính Việt
Qua đó giọng hát Để mị nói cho mà nghe không chỉ chứng minh sự đổi mới của bản thân, mà đồng thời còn mở rộng thêm nhiều tầng nghĩa, biến một sản phẩm âm nhạc trở nên “mở” hơn, “rộng” hơn, cũng như nhấn mạnh sự đồng sáng tạo của mình và nhiều nghệ sĩ.
Dấu ấn của single thứ hai
Một điểm đáng chú ý trong hành trình khai thác chất liệu dân gian của Hoàng Thùy Linh là sự tái hợp với những cộng sự quen thuộc. Từ Tứ Phủ, Đánh Đố đến Vô Lượng Kiếp, phần thơ của Nguyễn Khắc Ngân Vi tiếp tục hiện diện, trong khi TRIPLED đảm nhiệm phối khí ở sản phẩm mới nhất. Khác với những ca khúc có giai điệu dễ nghe, dễ nhớ thường được chọn làm single chủ đạo, các tác phẩm này mở ra những thử nghiệm âm thanh và cách kể chuyện giàu tính biểu tượng hơn. Trong Tứ Phủ, chất liệu dân gian được đặt trên nền âm thanh điện tử mang hơi hướng future bass; còn ở Đánh Đố, sự kết hợp cùng Thanh Lam và Tùng Dương tạo nên một cuộc đối thoại giữa những thế hệ nghệ sĩ.
Với Vô lượng kiếp, có thể bởi là phần cuối khép lại bộ ba dự án mà Hoàng Thùy Linh và ekip của mình đã chơi một “cú tất tay” vô cùng hoành tráng. Ngay từ tựa đề, không quá khó thấy ý nghĩa của ca khúc viết về khái niệm luân hồi gần gũi với người Việt ta. Điều đó thể hiện ngay từ đoạn đầu: “Trong những cuộc đời em đã qua/ Cuộc đời nào mà chẳng thiết tha”, tuy vậy vẫn có điều gì đó mắc mứu, khiến nhiều kiếp sống có sự kết nối:
Trong những mặt người em đã thấy/ Vô lượng kiếp vẫn không nhòa, vẫn không nhoà, rất không nhoà.
Ở đây ý nghĩa còn có thể mở rộng ra hơn về sự sống, cái chết, về sự khép lại cũng như tiếp nối. Khác với các bản Pop đại chúng, ca khúc gây chú ý khi được Nguyễn Khắc Ngân Vi viết lời với nhiều hình ảnh vừa siêu thực vừa gần gũi: “Vạn sắc hư vô/ Ta theo người từ vô lượng kiếp” hay “Buồn này là hư ảnh, mặt người là hư không/ Em cội hoa già lần tay với/ Tiếc anh, chưa khép lại luân hồi”.

Và rồi từ trên nền ấy, TRIPLED có cách lựa chọn âm thanh cũng rất mới lạ. Có thể nói nếu DTAP đại diện cho tính đại chúng, tươi sáng, hooky của Hoàng Thùy Linh, thì TRIPLED lại là mảng tối, kỳ ảo và giàu tính nghi lễ. Thoạt nghe không khó nhận ra phong cách đặc trưng mà anh thể hiện từ những sự hợp tác trước đó với nữ ca sĩ hay gần đây là MONO ở MỸ ĐIỆU CA, khi sử dụng drop, beat, bass vô cùng hiện đại, và chính từ sự rộn ràng này, những nhấn nhá dân gian được làm nổi bật nhờ sự tương phản. Trong đó điểm nhấn lớn nhất của Vô lượng kiếp phải kể đến sự khác biệt giữa hai verse hát, khi ở đoạn sau Hoàng Thùy Linh có cách thể hiện lối hát gợi âm hưởng ca trù với kỹ thuật nảy hột đặc trưng. Chìm khuất bên dưới ngoài ra còn có thể nghe ra sự kết hợp thú vị với dấu ấn Phật giáo, trong câu chú Om Mani Padme Hum hay tiếng gõ mõ đậm đặc chất Thiền.
Hình ảnh đậm dấu ấn
Không chỉ xuất sắc về mặt âm thanh, nữ ca sĩ và ekip cũng có cách liên tưởng vô cùng thông minh trong khâu hình ảnh. Đơn cử với tinh thần “vô lượng kiếp”, cô đã mang đến một thông điệp ý nghĩa rằng nhiều kiếp trôi qua, nhưng bản thân vẫn là người Việt Nam, từ đó cho thấy được sự phong phú cũng như đoàn kết của 54 dân tộc anh em. Trong MV do đạo diễn Kawaii Tuấn Anh cầm trịch, Hoàng Thùy Linh diện hơn 60 trang phục đặc trưng của từng dân tộc, qua đó làm rõ thông điệp mình muốn truyền tải. Với số lượng lớn cảnh trí phải đáp ứng lẫn đảm bảo sự chuẩn xác về mặt văn hóa, không thể phủ nhận Vô lượng kiếp là một trong những sản phẩm tham vọng và vĩ mô nhất của bản thân cô.
Đọc thêm: Hoàng Thùy Linh và hành trình qua nhiều cung bậc thanh âm

MV lần này ngoài ra cũng cho thấy được sự độc bản, bởi nếu Thầy dùi còn mang quá nhiều ấn tượng của AntiAntiArt, thì Vô lượng kiếp đã thoát khỏi điều đó, để tuy truyền thống hơn nhưng lại tôn vinh được sự sáng tạo. Cụ thể, trong phân cảnh cho thấy sự phong phú và đa dạng của các dân tộc anh em, ekip đã sử dụng hơn 40 tác phẩm hội họa của những nghệ sĩ trẻ, từ đó kết hợp chuyển động máy tính để mang đến nhiều điều mới lạ.
Đó có khi là background để nữ ca sĩ hóa thân thành từng kiếp sống, nhưng cũng có khi là chủ thể sáng tạo, giúp MV trở nên phong phú khi có sự kết hợp giữa ngôn ngữ điện ảnh và animation. Không dừng ở đó, các hiệu ứng như chồng hình, đối xứng, nhân bội, transition… cũng tạo được những trải nghiệm độc đáo, đậm tính thể nghiệm.
Ngoài ra, bởi vô lượng kiếp cũng gắn liền với cái chết và sự tái sinh, mà Hoàng Thùy Linh và ekip cũng khéo léo truyền tải điều này qua việc tái hiện lại những sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng, văn hóa và các lễ nghi thiêng liêng đặc trưng của từng dân tộc.
Trong suốt MV, ta thấy rất nhiều khung cảnh quen thuộc trên khắp 3 miền đất nước đã được tái hiện, từ điệu múa Đam Pí cúng tế quỷ thần của người Lô Lô, dâng lễ đền Hùng cho đến múa mâm, hát then, lễ hội Ka Tê ở miền Trung, cúng bà Núi Sam… Nhưng nhấn mạnh nhất phải kể đến 5 nghi lễ được tái hiện đáng nhớ, gồm Lễ bỏ mả của người Gia-rai; Lễ hội làng, có rước kiệu và đốt Ông Trò; Lễ hội Lồng Tồng của người Tày Nùng, Lễ hội Tết nhảy người Dao Tiền và Lễ hội Katé người Chăm.
Đọc thêm: ‘Thầy dùi’: Bài vè châm biếm và giải cấu trúc của Hoàng Thùy Linh
Điểm chung của những khung hình này là đều cho thấy được thông điệp cầu phúc, giải trừ những năng lượng xấu, từ đó hướng đến sự thanh tẩy, thuần khiết như hình ảnh nữ ca sĩ được tạo hình với hoa sen trắng và một bào thai ở cuối MV. Do đó có thể nói Vô lượng kiếp đã giải được “bài toán khó”, không chỉ bởi sự phong phú, đa dạng vốn là bản chất của văn hóa Việt, mà còn là việc khéo léo chuyển đổi những thông điệp thiên về tinh thần trở thành hình ảnh có tính biểu trưng.
Những bước chuyển mới
Cũng vì điều ấy, qua single này, nữ ca sĩ tiếp tục cho thấy những sáng tạo mới sau những sản phẩm được đánh giá là thay đổi nhạc Việt một lần và mãi mãi. Về mặt hình ảnh, Vô lượng kiếp không chỉ là MV đầu tiên được ra mắt trên nền tảng số của truyền hình quốc gia, mà còn giới thiệu một khái niệm mới: Music Gallery. Theo đó vài năm gần đây, yếu tố hội họa chiếm một vị trí vô cùng quan trọng trong các video âm nhạc. Nhưng nếu đa phần những sản phẩm ấy là sự tái hiện cũng như sáng tạo phái sinh, thì ở dự án của mình, Hoàng Thùy Linh đã biến MV thành một buổi triển lãm mãn nhãn, nơi từng khung hình không chỉ được thực hiện bởi các nghệ sĩ tài năng, mà bản thân chúng cũng thật sự là tác phẩm nghệ thuật.

Từ điều ấy, cô cũng phần nào nhấn mạnh sản phẩm nghệ thuật không chỉ là thành tựu của những người đại diện và được biết đến nhiều nhất như nghệ sĩ, nhạc sĩ, người phối khí… mà còn là cả những người thầm lặng đứng sau, mang đến từng nét vẽ hay trong vai trò cố vấn để đảm bảo sự chuẩn xác về mặt văn hóa. Đây có thể nói là đóng góp rất lớn, bởi thời gian qua, điều này hoặc bị bỏ quên hoặc bị phớt lờ, nhưng với hình thức music gallery nơi từng sản phẩm tự cất lên tiếng nói, thì sự tham gia ấy sẽ không thể bị lãng quên.
Về âm nhạc, không thể phủ nhận Vô lượng kiếp không phải một bài hát dễ nghe, hợp với thị hiếu ngay từ lần đầu thưởng thức như những hit khác mà cô đã có, nhưng xét về tổng thể, đây lại là một sản phẩm phù hợp với hệ sinh thái bao quanh, từ âm thanh đến hình ảnh cũng như thông điệp nhất quán muốn truyền tải đến. Điều này cho thấy đã qua giai đoạn của những giai điệu bắt tai, một phát ăn ngay, âm nhạc của Hoàng Thùy Linh giờ đây là sự đồng sáng tạo giữa nhiều yếu tố, loại hình và có thể nói đã đặt ra một chuẩn mực mới, nơi nghệ thuật không có biên giới, và sự giao thoa giữa nhiều hình thức sẽ tạo ra những tác phẩm độc bản, không ngừng mở ra những chân trời mới.