‘Lối thoát hiểm’ của Bức Tường sau 3 thập kỷ chơi rock
Người ta vẫn thường nói, rock không đơn thuần chỉ là âm nhạc. Đó là lẽ sống, lối tư duy và là nơi cất giữ rất nhiều tình yêu. Có lẽ chính ngọn lửa ấy đã giữ cho Bức Tường bền bỉ sáng tác và đứng trên sân khấu suốt ba thập kỷ qua, bất chấp những thăng trầm nội tại lẫn bối cảnh có phần “kỳ lạ” của nhạc rock tại Việt Nam.
Mới đây, ban nhạc chính thức trình làng TIX3 - album phòng thu thứ 8 trong sự nghiệp và cũng là đĩa nhạc thứ 3 kể từ sau sự ra đi của cố thủ lĩnh Trần Lập vào năm 2016. Đặt những ca khúc mới cạnh ký ức về chặng đường 30 năm của ban nhạc, TIX3 dễ dàng chạm tới niềm xúc động sâu thẳm trong lòng người hâm mộ.
TIX3 - Lối ra, lối vào và lối thoát của Bức Tường
Ngay từ tên album, khán giả đã thấy dấu hiệu về không gian. Cách viết ngược của EXIT (lối ra, lối thoát hiểm) thành TIX3. Ban nhạc Bức Tường chia sẻ:
Sự đảo chiều này mang ý nghĩa biểu tượng cho tinh thần xuyên suốt của album: thay vì tiếp tục tìm kiếm lối ra thế giới bên ngoài, đôi khi con người cần trở vào bên trong để khám phá và tìm hiểu chính mình.
Người nghe nhạc có thể cảm nhận điều này khi lần lượt thưởng thức 10 ca khúc, được chia thành 4 chương trong TIX3. Mỗi ca khúc đều có thể đứng độc lập nhưng cùng lúc kể xuyên suốt câu chuyện về một người hướng tới những ngày rộng thênh thang, đôi khi quay lưng trở về quá khứ, hay mắc kẹt trong sự đứng yên.

Nếu không gian là dấu hiệu thì thời gian là biểu hiện trong TIX3. Thời gian là khái niệm bí ẩn, với nó trong tay, Bức Tường giữ cả hai trạng thái chuyển động (trôi) và tĩnh (đứng yên) trong album. Điều này thể hiện ngay trong tiêu đề và nội dung của các bài hát.
Ở TIX3, thời gian có thể là một ngày, một tháng (Tháng 3, Thứ 3, Ngày Không Kết Thúc), là một mùa (Đi về phía mùa hè); hay đôi khi chỉ là những gợi nhắc về thời tiết vào từng thời điểm trong năm (Trên đỉnh gió, Tan Theo Cơn Mưa)... Yếu tố hời gian còn được ban nhạc thể hiện trong một khái niệm rộng lớn hơn như trong các ca khúc Vòng Xoay, Mãi Mãi. Trong khi đó, ca khúc chủ đề cũng như thể hiện chủ đề của album là Thời gian trôi, trừ riêng tôi bao gồm cả trạng thái động và tĩnh như đã nói ở trên.
Album vẫn giữ chất rock riêng biệt của Bức Tường. Trước hết, họ mang đến một không gian thưởng thức với nhiều màu sắc âm nhạc khác nhau. Đó là những tiếng bass đầy lửa, tiếng trống dồn dập, tiếng gào thét của vocalist Việt Lâm có nét gì đó gợi nhớ cố nhạc sĩ Trần Lập. Album cũng trải dài ở nhiều nhánh nhỏ của rock, từ folk rock đến rock ballad, acoustic… mang đến nhiều trạng thái cảm xúc cho người nghe.

Âm nhạc của Bức Tường từ lâu đã định hình bằng sự chắc chắn, mạnh mẽ và đầy chất nam tính. Ở đó, những tự sự cá nhân luôn được mở rộng để chạm tới những tầng cảm xúc lớn lao của số đông. Với TIX3, ban nhạc vẫn kiên định giữ vững bản sắc cốt lõi nhưng không ngại khoác lên mình những gam màu mới mẻ. Sự tươi mới này đến từ cú bắt tay đầy hứng khởi với dàn nhạc sĩ, nhà sản xuất tên tuổi như Lưu Quang Minh, DươngK, Hoàng Anh DoublK hay Kent Trần.
Lắng nghe Tháng 3, người hâm mộ dễ dàng nhận ra lời tri ân sâu lắng gửi tới “người bạn cũ” Trần Lập, song song với tinh thần dấn bước hướng về tương lai rộng mở. Chính sự đồng điệu trong ca từ, mỗi khán giả đều tìm thấy một phần suy tư và câu chuyện của riêng mình đã giúp âm nhạc Bức Tường dễ dàng “thấm” sâu qua nhiều thế hệ. Đặc biệt, dù là một trong những người tiên phong đưa chất liệu dân gian Tây Bắc hòa quyện cùng rock, Bức Tường chưa bao giờ chạy theo trào lưu thịnh hành một cách hời hợt. Chất folk rock của họ luôn giữ được độ trầm sâu cần thiết, đặt trọng tâm vào chiều sâu văn hóa và thông điệp mà ban nhạc thực sự muốn kể.

Trên Đỉnh Gió, bản rock được phóng tác từ dân ca Inh Lả Ơi của dân tộc Thái vang lên mạnh mẽ, như hơi thở của núi rừng. Bên cạnh đó, điều đặc biệt của bản ghi âm này ngoài sự hoà trộn giữa rock và dân ca Tây Bắc, còn là sự góp mặt của NSƯT Hoàng Anh thổi sáo trúc và nghệ sĩ bộ gõ Trần Xuân Hoà.
Thay vì xây dựng câu chuyện tuyến tính với những lời giải đáp có sẵn, Bức Tường chọn để 10 ca khúc tạo nên một không gian cảm xúc đa chiều. Trong khi các thành viên ban nhạc đang ở “lối ra” (EXIT) thì cũng là lúc người nghe đang tìm thấy những câu chuyện của chính mình, lối vào để thưởng thức album độc đáo này.
3 thập kỷ “rock xuyên màn đêm”
Rock Việt có một lịch sử thú vị ngay từ lần đầu tiên du nhập vào Việt Nam vào những năm 50 của thế kỷ trước qua ngả Sài Gòn, thông qua những rock band của Mỹ, Anh hay những nghệ sĩ rock từ Philippines. Cứ như thế, rock tìm đường ra Hà Nội, rồi trở thành một trong những thể loại âm nhạc độc đáo tại Thủ đô.
Đến những năm 1980, nhạc sĩ Nguyễn Cường đã là một trong những tác giả nhạc rock “Việt hoá” thành công bằng cách sử dụng thang âm và giai điệu của dân tộc thiểu số Tây Nguyên. Sau thời kỳ Đổi Mới (1986), nhạc rock thịnh hành và được yêu thích rộng rãi hơn với những cái tên như nhạc sĩ Nguyễn Cường, Trần Tiến, Ngọc Đại…
Bức Tường thực sự là thế hệ đầu tiên của rock Việt mới từ thập niên 1990; là nguồn cảm hứng lớn cho phong trào chơi rock trong trường đại học cho đến một bối cảnh âm nhạc trù phú với nhiều tài năng và các tác phẩm xuất sắc từ cuối thập niên 1990 đến hết thập niên 2000. Thành lập từ năm 1995 và gần như tan rã vào tháng 12/2006, Bức Tường gần như đồng nghĩa với nhạc rock Việt Nam đối với đa số khán giả.

Mùa hè 2016 luôn chứa đựng hai thái cực của những người yêu thích rock tại Việt Nam. Tháng 3 năm đó đã có một Cơn mưa tháng 5 xảy đến với rock Việt, một nỗi buồn tiếc len lỏi vào từng ngóc ngách của tâm hồn người yêu nhạc khi nhạc sĩ Trần Lập tạ thế. Khi giọng ca chính, linh hồn của một ban nhạc rời đi, nhiều người cho rằng “cánh cửa” cho một thời kỳ huy hoàng đã khép lại. Rằng, khó có “lối ra” hay “lối thoát” nào cho ban nhạc đó.
Trên thực tế, điều này không hẳn đúng. Brian Johnson gia nhập AC/DC sau khi giọng ca chính Bon Scott qua đời. Sau khi Freddie Mercury rời trần thế, Queen không phải là “con rắn mất đầu” mà tiếp tục hành trình mới với việc Paul Rodgers hay Adam Lambert tham gia đội hình lưu diễn. Còn nhiều ví dụ khác nữa, như giọng ca William DuVall tham gia Alice in Chains, Chester Bennington từng tham gia Stone Temple Pilots. Và cả khi Chester rời xa cõi tạm, Linkin Park vẫn tiếp tục với sự góp mặt của giọng ca nữ Emily Armstrong…

Bức Tường cũng đặt vào thế lưỡng nan như vậy, sau sự ra đi của ca sĩ, nhạc sĩ Trần Lập vào năm 2016. Nỗi đau đó vẫn còn hiện hữu, chưa mất đi. Người hâm mộ có thể nghe thấy tâm sự này trong ca khúc Tháng 3 của Bức Tường phát hành gần đây (nằm trong TIX3), với những lời ca như lời nhắn gửi trực tiếp đến cựu thủ lĩnh của ban nhạc:
“Bạn cũ đi xa, vẫn còn đây dáng hình
Có lời hẹn, ngủ quên ngoài hiên
Có câu ca, chưa kịp gọi tên
Có người đứng, nhìn mây xa trôi mãi”
Nhưng Bức Tường không dừng lại. Họ tiếp tục. 10 năm qua là những khả thể mới, với những thay đổi nhưng vẫn giữ “DNA” của mình. Lần lượt, rocker Anh Khoa và mới nhất, giọng ca Việt Lâm gia nhập Bức Tường. Bức Tường phát hành album mới, trình diễn trước đông đảo người hâm mộ. Mọi thứ đã không như cũ nhưng trên con đường thênh thang mà Bức Tường đang đi tới, họ đã tìm thấy lối thoát hiểm của mình.
Guitarist Trần Tuấn Hùng chia sẻ:
Chúng tôi không thể đứng yên trước dòng chảy của thời gian. Âm nhạc của Bức Tường, từ album Con đường không tên năm 2020 cho đến thời điểm hiện tại, đã có rất nhiều thay đổi so với những sản phẩm trước đây. Sự thay đổi ấy thể hiện trong hình thức âm nhạc, cách thể hiện cũng như những thông điệp mà chúng tôi muốn truyền tải qua từng tác phẩm.
Từ album Con đường không tên (2020) đến Cân Bằng (2023) và mới đây là TIX3 cho thấy Bức Tường đang “di chuyển” và tiếp tục chuyển động. Thứ nhạc rock mà họ chơi vẫn tiếp tục cho thấy một dòng chảy độc đáo, mặc cho những trào lưu Indie Rock, Alternative rock… vẫn nổi lên, biến mất và “cầm chừng”. Sau 3 thập kỷ, Bức Tường vẫn ở đó, vẫn một tính cách rock xuyên màn đêm mà không phải ban nhạc nào Việt Nam cũng có thể tồn tại và hoạt động sôi nổi đến như vậy.