Tôi xem Emily in Paris mùa 5 vào một buổi tối bình thường. Lần này, Emily không còn ở Paris; cô sang Rome, di chuyển giữa những quảng trường cổ kính nhưng vẫn giữ nguyên nhịp phim quen thuộc: ánh sáng nịnh mắt, thời trang rực rỡ và một không khí nhẹ nhàng đến mức người xem chẳng cần chuẩn bị tâm lý.

Cho đến khi một khoảnh khắc ngắn ngủi xuất hiện. Emily nhíu mày trước một tình huống khó xử. Không có góc máy nhấn nhá, không có cao trào kịch tính, máy quay chỉ đơn giản ghi lại một phản xạ tự nhiên của gương mặt. Và ngay lúc đó, những nếp nhăn trên trán Lily Collins hiện ra rõ rệt.

Tôi đã dừng lại ở khung hình đó lâu hơn thường lệ. Cảm giác ấy giống như bắt gặp một điều đã từ lâu hiếm thấy trên màn ảnh: Dấu ấn của thời gian xuất hiện một cách thẳng thắn trên gương mặt nữ chính. Những nếp nhăn ấy không làm Emily kém xinh, cũng chẳng khiến nhân vật mệt mỏi hay nặng nề hơn. Đó chỉ đơn giản là một gương mặt đang phản ứng với áp lực, với cảm xúc và với thực tại.

Chính vì sự bình thường ấy lại khiến người xem khựng lại. Từ bao giờ, một cái nhíu trán tự nhiên lại trở thành chi tiết khiến thiên hạ phải xôn xao?

Khán giả đã bị "đóng gói" trong thói quen nhìn như thế nào?

Vài ngày sau khoảnh khắc xem phim ấy, trong lúc chờ cà phê, tôi tình cờ đọc được một bài đăng trên Threads. Chủ đề không gì khác ngoài những nếp nhăn của Lily Collins. Người viết là một bác sĩ thẩm mỹ, cô nói về Botox và các liệu pháp can thiệp hiện đại như một lựa chọn chính đáng. Nhưng điều khiến tôi phải suy ngẫm là cách cô nhấn mạnh vào quyền được lựa chọn.

Giữa một kỷ nguyên mà vẻ đẹp “đóng băng” của các minh tinh đã trở thành tiêu chuẩn bất biến, việc một nữ diễn viên từ chối can thiệp để gương mặt được tự do phản ứng với cảm xúc là một quyết định đầy tự trọng.

Dưới phần bình luận, có một sự chia rẽ thú vị. Có người ngạc nhiên vì không hiểu tại sao một gương mặt có thể nhíu mày lại bị mang ra bàn tán. Trong khi đó, những phụ nữ ngoài ba mươi cảm thấy "dễ thở" khi thấy một ngôi sao cũng có những nếp biểu cảm giống mình. Bên cạnh đó, cũng có một vài ý kiến soi xét về vóc dáng, về làn da, như thể mọi dấu hiệu tự nhiên đều cần một lời giải thích thỏa đáng.

Thực tế, chúng ta không hề xa lạ với nếp nhăn, nhưng ta vốn đã quen với một "thỏa ước ngầm" về việc: Ai được phép già và ai thì không.

Truyền hình Mỹ từ lâu đã rất khéo léo trong việc "bảo quản" gương mặt phụ nữ. Hãy nhìn vào cách Sex and the City từng làm: Bốn nhân vật nữ lớn lên và già đi cùng nhau, nhưng tiến trình đó diễn ra chậm rãi đến mức vô hình. New York luôn bóng bẩy, trang phục luôn thời thượng, và những gương mặt được duy trì sự linh hoạt vừa đủ để câu chuyện trôi đi êm ái. Tuổi tác ở đó như một khái niệm tồn tại đâu đó bên ngoài khung hình, thay vì hiện hữu trên da thịt.

Và Emily vốn là biểu tượng của sự trẻ trung, năng động, một nhân vật sống trong thế giới "kẹo ngọt" của những giấc mơ phù hoa. Khi nếp nhăn xuất hiện trên vầng trán ấy, nó phá vỡ hình tượng về một Emily "không tuổi" mà công chúng đã đóng khung suốt nhiều năm. Nó buộc người xem phải đối diện với thực tế rằng: Ngay cả trong một giấc mơ lấp lánh nhất, thời gian vẫn đang chảy trôi.

Ranh giới giữa tự do và nghĩa vụ thẩm mỹ

Botox, filler hay các phương pháp thẩm mỹ hiện đại chưa bao giờ là vấn đề tự thân. Chúng tồn tại để đáp ứng những nhu cầu có thật, và với nhiều phụ nữ, đó là cách họ giành lại quyền kiểm soát hình ảnh cá nhân trước một xã hội luôn sẵn sàng phán xét. Thế nhưng, điều đáng suy ngẫm là ranh giới giữa “lựa chọn cá nhân” và “nghĩa vụ thẩm mỹ” đang ngày càng mờ đi. Đặc biệt với những người sống dưới ánh đèn sân khấu, việc "không can thiệp" dần trở thành một hành động cần được giải thích, thậm chí là cần được biện minh.

Lily Collins vô tình trở thành tâm điểm vì cô đã không làm điều mà đám đông mặc định là "tất yếu": Sử dụng các liệu pháp để duy trì sự bằng phẳng tuyệt đối. Từ những thước phim rực rỡ cho đến những khoảnh khắc đời thường tại Tuần lễ Thời trang, cơ thể và làn da của cô liên tục bị đặt lên bàn cân. Người ta tự cho mình quyền chất vấn: Cô ấy gầy quá không? Già đi nhanh quá chăng? Có còn “giữ vững phong độ” như thuở ban đầu?

Đây chính là nghịch lý của thông điệp "Yêu bản thân”. Phụ nữ được khuyến khích tự do nhưng sự tự do ấy chỉ được chấp nhận khi nó vẫn nằm trong khung thẩm mỹ an toàn. Bạn có quyền tiêm Botox, nhưng nếu bạn chọn để lộ dấu vết thời gian, bạn phải sẵn sàng đối mặt với chất vấn. Bạn có quyền mảnh mai, nhưng nếu vượt quá một ngưỡng nào đó, cơ thể bạn lập tức trở thành "vấn đề công cộng". Dù chọn hướng nào, gương mặt và thân thể phụ nữ vẫn luôn bị giám sát.

Trong bối cảnh đó, diễn xuất bằng một gương mặt chân thật bỗng trở thành một dạng rủi ro. Mỗi nếp nhăn hiện ra không chỉ là ngôn ngữ của nhân vật, mà còn là lời nhắc nhở rằng thời gian đang chảy trôi. Ta dễ chấp nhận những gương mặt “đóng băng” hơn, bởi chúng không buộc ta phải đối diện với sự thật rằng: Phụ nữ cũng già đi, cũng thay đổi, và cũng mang trên mình những dấu ấn của cuộc đời.

Tự do thẩm mỹ đích thực phải là khi phụ nữ có quyền xuất hiện mà không cần liên tục thương lượng hay thỏa hiệp với những quy ước hình ảnh sẵn có. Nếp nhăn trên trán Lily Collins khiến một số người khó chịu, có lẽ vì nó nhắc họ nhớ rằng: Phụ nữ không có nghĩa vụ phải kiểm soát dòng chảy của thời gian để làm vừa lòng bất cứ ai.