Từ góc nhìn của một người làm nhân sự lâu năm, diễn giả Nguyễn Quế Anh (Head of People & Culture tại Guardian Vietnam), chia sẻ về sự nghiệp trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển - khi con đường nghề nghiệp không còn thẳng tắp, và khả năng thích nghi trở thành yếu tố then chốt để mỗi người đi tiếp.

Trong một thời gian dài, sự nghiệp thường được hình dung như một con đường thẳng, bắt đầu từ học tập, đi làm, thăng tiến rồi ổn định. Thế nhưng, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và AI đang khiến cách hình dung này dần trở nên lỗi thời. Ngày nay, sự nghiệp của nhiều người giống một hành trình quanh co hơn, có lúc phải dừng lại, rẽ hướng hoặc bắt đầu lại từ đầu, thay vì đi thẳng một mạch.

Sự nghiệp nhiều rẽ nhánh và cách con người đối diện thay đổi

Theo chị Quế Anh, điều quan trọng nhất không nằm ở việc cố né tránh thay đổi mà ở cách mỗi người nhìn nhận và đối diện với những biến cố trong sự nghiệp. Trước đây, những lần gián đoạn như mất việc, chững lại hay rẽ hướng thường bị xem là dấu hiệu của thất bại cá nhân. Tuy nhiên, khi thị trường lao động biến động liên tục, việc tạm dừng, đổi hướng hay làm lại từ đầu đang trở thành trải nghiệm ngày càng quen thuộc. Sự khác biệt không nằm ở bản thân biến cố mà ở cách mỗi người hiểu và phản ứng trước những thay đổi đó.

“Khi một cánh cửa khép lại, người ta cần đủ nội lực để tin rằng vẫn còn những lối đi khác đang mở ra”, chị Quế Anh chia sẻ và gọi đó là tư duy sẵn sàng học hỏi và trưởng thành trong sự nghiệp. Chính tại những khúc rẽ ấy, nội lực cá nhân bắt đầu trở thành yếu tố quyết định hướng đi tiếp theo của sự nghiệp.

Nội lực cá nhân trong những lần sự nghiệp đổi hướng

Khi một vai trò quen thuộc không còn, phản xạ thường thấy của nhiều người là tập trung vào những gì đã mất như vị trí, danh xưng hay cảm giác an toàn. Cách nhìn này dễ khiến con người rơi vào trạng thái phòng thủ, lo lắng và tự thu hẹp lựa chọn của mình. Theo chị Quế Anh, vấn đề không nằm ở việc hoàn cảnh bên ngoài khó khăn đến đâu mà ở cách mỗi người nhìn nhận chính mình. Nếu chỉ xem bản thân là đối tượng dễ tổn thương, con người sẽ dễ mắc kẹt trong vòng xoáy tiêu cực. Ngược lại, khi tin rằng bản thân vẫn có thể tiến xa hơn và còn nhiều lựa chọn phía trước, con người sẽ dễ dàng xoay chuyển và làm mới con đường sự nghiệp của mình.

Trong kỷ nguyên AI, sự khác biệt giữa con người và máy móc không nằm ở tốc độ xử lý hay khả năng tự động hóa. AI có thể thay thế nhiều công việc đơn giản, mang tính quy trình nhưng khó có thể thay thế những giá trị rất con người như khả năng kết nối, tư duy trong những tình huống không rõ ràng hay năng lực đưa ra lựa chọn có trách nhiệm. Chính những giá trị này mới là “tài sản” bền vững nhất của sự nghiệp. Bởi lẽ, như chị Quế Anh nhấn mạnh, điều khiến người lao động gắn bó và phát triển lâu dài không chỉ là lương thưởng hay phúc lợi mà là cảm giác mình tạo ra giá trị và được ghi nhận.

AI, kỳ vọng mới của doanh nghiệp và giá trị con người

Khi bối cảnh thay đổi, cách doanh nghiệp nhìn về người lao động cũng khác đi. Ngoài năng lực chuyên môn, các tổ chức ngày càng tìm kiếm những người biết học hỏi, có khả năng tự dẫn dắt bản thân và không né tránh khó khăn. Đào tạo vì thế không nhằm tạo thêm áp lực, mà giúp con người đối diện vấn đề tốt hơn, làm việc hiệu quả hơn và tạo tác động tích cực cho tập thể. “Cảm giác được đóng góp, được tạo ảnh hưởng và được nhìn nhận về giá trị mới là điều giữ chân con người”, chị Quế Anh chia sẻ.

Trong bức tranh đó, AI không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là một phép thử. Trước cùng một làn sóng công nghệ, có người chọn đứng ngoài vì lo ngại, có người coi đây là cơ hội để học hỏi và mở rộng năng lực. Theo chị Quế Anh, phụ nữ không nhất thiết phải trở thành kỹ sư hay chuyên gia công nghệ nhưng cũng không thể đứng ngoài AI. Ít nhất, mỗi người cần hiểu AI hoạt động ra sao và có thể ứng dụng nó vào công việc hằng ngày.

Khi sự nghiệp không còn là một đường thẳng, câu hỏi quan trọng không phải là làm thế nào để không thay đổi, mà là mình muốn tạo ra giá trị gì trong suốt hành trình đó. “Không ai có thể học hết mọi thứ, nhưng mỗi người đều có thể xây dựng cho mình một nền tảng đủ vững để học cái cần học, dùng cái cần dùng”, chị Quế Anh nói. Và trên hết, chị tin rằng, điều quan trọng là giữ được tư duy, bản sắc và khả năng tạo giá trị của con người giữa một thị trường việc làm luôn biến động.