“Hiện tượng” nói trên có thể nhìn thấy ở Sinners (tạm dịch: Những kẻ tội đồ) và Marty Supreme (Marty thượng thặng), khi tuy sở hữu hàng chục đề cử, thế nhưng số lần chiến thắng của 2 tác phẩm lại khá "nhỏ giọt".

'Sinners' vô tiền khoáng hậu

Trong lịch sử gần một thế kỷ của giải Oscar, Sinners có thể nói là tác phẩm sẽ còn được nhắc đến rất lâu sau này. Theo đó, tính cho đến nay, đây là bộ phim sở hữu nhiều đề cử nhất trong lịch sử với con số 16, vượt qua cột mốc 14 của All About Eve (Tất cả là về Eve, 1950) và La La Land (Những kẻ mộng mơ, 2016). Càng đặc biệt hơn khi đây là một tác phẩm kinh dị, giật gân, thể loại mà Viện Hàn Lâm thường xuyên bỏ qua trong nhiều thập kỷ, dù có không ít tác phẩm tương đối chất lượng.

Không dừng ở đó, bộ phim cũng rất thành công về mặt thương mại, khi thu về gần 370 triệu USD trên toàn thế giới với mức kinh phí chỉ khoảng 100 triệu USD. Với một cốt truyện tương đối thú vị khi xoáy sâu vào vấn đề chủng tộc từ hơn một thế kỷ trước, đạo diễn kiêm biên kịch Ryan Coogler đã rất sáng tạo khi “giải thiêng” motif ma cà rồng vốn khá quen thuộc với người da trắng, từ đó áp vào câu chuyện của người da màu, bên cạnh tận dụng tối ưu yếu tố âm nhạc, qua đó tôn vinh cả một di sản của cộng đồng mình.

Tại các giải thưởng tiền Oscar, bộ phim có được số lượng đề cử tương đối ấn tượng. Ở giải Critics Choice Awards (CCA) của các nhà phê bình, bộ phim đã càn quét 17 đề cử; trong khi con số này là 13 ở BAFTA và 7 ở Quả cầu vàng. Chung cuộc, Sinners đem về 4 chiến thắng ở CCA, 3 chiến thắng ở BAFTA và 2 chiến thắng Quả cầu vàng, đa số thuộc các hạng mục “Kịch bản gốc xuất sắc nhất” cho Ryan Coogler và “Nhạc phim hay nhất” cho nhà soạn nhạc Ludwig Göransson. Có thể thấy so với số lượng đề cử cao đặc biệt, tỉ lệ chiến thắng của tác phẩm này là tương đối thấp.

Vì sao thất bát?

Ở giải Oscar sắp tới, “kịch bản” nói trên có khả năng cao sẽ được lặp lại, khi hạng mục “Phim hay nhất” dường như sẽ là cuộc đối đầu giữa One Battle After Another (Trận chiến sau trận chiến) và Hamnet, trong khi “Đạo diễn xuất sắc nhất” là sự cạnh tranh giữa Paul Thomas Anderson và Chloe Zhao. Như vậy, Sinners nhiều khả năng sẽ chỉ chiến thắng 2 hạng mục đã có tiền lệ, và nếu có yếu tố bất ngờ, khả năng cao sẽ nằm ở hạng mục diễn xuất, như Wunmi Mosaku đã bất ngờ được gọi tên ở giải BAFTA mới đây.

Lý giải cho điều nói trên, Sinners là một bộ phim nằm ở mức ổn, không quá xuất sắc. Không thể phủ nhận Coogler đã mang đến một ý tưởng độc đáo, khẳng định vấn đề phân biệt chủng tộc một cách mới mẻ khi đã từng có những tuyệt tác xuất sắc cùng chung đề tài, có thể kể đến To Kill a Mockingbird (Giết con chim nhại, 1962) hay 12 Years a Slave (12 năm nô lệ, 2013). Tuy vậy, bộ phim chưa hoàn toàn thỏa mãn khán giả khi dẫu có cách đặt vấn đề xuất sắc nhưng cái kết cuối vẫn tương đối nhanh, thậm chí còn khá... khó hiểu.

Không dừng ở đó, việc có quá nhiều vai chính, các góc quay thiếu đi cá tính... cũng đã dẫn đến một cảm quan chung rằng đây là một tác phẩm chỉ ở mức ổn. Cũng vì điều đó, Sinners hầu như ít có cơ hội chiến thắng các giải quan trọng. Nhưng dù có thế, với những kỷ lục về số lượng đề cử, thành công về mặt thương mại và sự bàn tán từ phía khán giả, thì đây vẫn là một bộ phim tạo được dấu ấn và như cầu nói ta vẫn thường nghe: “chiếc cúp quý giá nhất là chiếc cúp trong lòng người hâm mộ”.

Nuối tiếc 'Marty Supreme'

Cũng rơi vào tình huống tương tự Sinners là Marty Supreme - tác phẩm độc đáo của đạo diễn Josh Safdie xoay quanh cuộc đời và sự nghiệp của vận động viên bóng bàn nổi tiếng Marty Reisman. Có sự tham gia của những tên tuổi lớn gồm Gwyneth Paltrow và Timothee Chalamet, phim được đánh giá cao từ phía chuyên môn và có doanh thu tương đối khả quan.

Ở giải BAFTA, tác phẩm giành được 11 đề cử, trong khi ở Oscar, CCA và Quả cầu vàng, con số này lần lượt là 9, 8 và 3, trong đó có những hạng mục quan trọng như “Phim hay nhất”, “Đạo diễn” và “Nam chính xuất sắc nhất”. Tuy vậy thành tích sau cùng lại không như mong khi phim chỉ được gọi tên duy nhất 1 lần ở Quả cầu vàng và CCA cho màn trình diễn của Timothee Chalamet. Không dừng lại ở đó, tại giải BAFTA, Timothee cũng đã bại trận trước tên tuổi đang lên: Robert Aramayo.

Không giống Sinners, Marty Supreme là một bộ phim chất lượng khi không chỉ tái hiện cuộc đời của một người nổi tiếng, mà còn nói về cả thế hệ Beats mà ta thường thấy qua các tiểu thuyết của Jack Kerouac hay Martin Amis. Safdie và đồng biên kịch Ronald Bronstein cũng rất cao tay khi nhào nặn tác phẩm như một “tàu lượn siêu tốc” về mặt cảm xúc, có đầy đủ cả hỉ - nộ - ái - ố. Ngoài ra, bộ phim cũng mở rộng sức ảnh hưởng khi nhắc đến giai đoạn hậu Thế chiến thứ II trong mối quan hệ giữa Mỹ và Nhật Bản.

Với thể loại tự truyện vốn được Viện Hàn Lâm yêu thích và một kịch bản tương đối thú vị, thất bại của Marty Supreme thật sự khiến nhiều người bất ngờ. Lý do quan trọng nhất có thể kể đến là One Battle After Another có câu chuyện thức thời và nóng sốt hơn, khi dù không cố ý nhưng hoạt động của Cơ quan Di trú và Hải quan Mỹ ICE gần đây lại khá tương đồng với câu chuyện này.

Cơ hội vẫn còn?

Dẫu thế ở Oscar sắp tới, Marty Supreme hoàn toàn có thể chiến thắng ít nhất ở 1 hạng mục, khi Timothee Chalamet hiện đang dẫn đầu đường đua “Nam chính xuất sắc nhất”, trước thực tế phim I Swear có Robert Ayamaro góp mặt đã quá thời hạn đề cử, trong khi nhiều thành viên Viện Hàn Lâm dành nhiều hảo ý cho Chalamet hơn hẳn vai diễn của Leonardo DiCaprio.

Điều đó cũng có thể ngoại suy từ tiền lệ trước đây, khi trong quá khứ, hai bộ phim Women in Love (Người đàn bà đang yêu, 1969) và Finding Neverland (Xứ sở vĩnh hằng, 2004) cũng từng có 11 đề cử tại BAFTA và ra về trắng tay, nhưng ngay sau đó lại có chiến thắng tại giải Oscar. Cụ thể, Glenda Jackson đã được xướng tên là “Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất” với Women in Love, dẫn đến Timothee có xác suất cao lặp lại điều này. Và nếu làm được điều ấy, đây chính là sự an ủi cho một tác phẩm ấn tượng như Marty Supreme.