Ở Hollywood, các nữ diễn viên được ‘cảnh báo’ từ 35-40 tuổi sẽ là khoảng thời gian họ sắp “hết đát”, hiện thực phũ phàng này đã trở thành một nỗi ám ảnh truyền qua nhiều thế hệ diễn viên nữ. Bạn có bao giờ tự hỏi các diễn viên yêu thích của mình đã đi đâu sau khi bẵng một thời gian không còn thấy tên họ trong các dự án lớn?

Quay trở lại vào những năm 2014-2015, nền điện ảnh đã từng có một thời kỳ tích cực cho các diễn viên nữ khi hạng mục Nữ diễn viên chính xuất sắc gồm có Dame Judi Dench, Cate Blanchett, Sandra Bullock, Meryl Streep và Amy Adams - đều là những cái tên đều vượt ngưỡng tuổi 40. Điều này đã tạo nên một kỳ vọng tích cực về sự đa dạng độ tuổi cho các diễn viên nữ, nhưng thực tế vào 10 năm sau thì đã khác. Chuyện các nữ diễn viên lớn tuổi than thở về việc mình ngày càng ít vai diễn sau tuổi 40 đang ngày càng phổ biến nhiều hơn, điều này cho thấy Hollywood lại đang tập trung nhiều hơn vào các gương mặt diễn viên trẻ và các kịch bản dành cho phụ nữ lớn tuổi càng ít dần.

Khi mới bắt đầu sự nghiệp từ lúc còn là diễn viên nhí, tôi đã được cảnh báo rằng sự nghiệp của mình sẽ lao dốc không phanh ở tuổi 35, điều mà tôi biết rất nhiều phụ nữ phải đối mặt” - Anne Hathaway.

Tại lễ trao giải Oscar gần đây, phần lớn người chiến thắng là nam giới ở mọi lứa tuổi, tiếp theo là phụ nữ ở độ tuổi 20 và 30. Có lẽ bạn vẫn còn nhớ doanh thu phòng vé tỷ đô của "Barbie" năm 2023, hào quang của những người phụ nữ trong phim bị lu mờ bởi cánh mày râu tham gia trong phim. Tình trạng thiếu việc làm cho các nữ diễn viên lớn tuổi càng trở nên trầm trọng hơn, thực tế là nam giới trên 60 tuổi vẫn thường được giao gấp đôi số vai chính so với nữ giới.

Chúng ta hầu như không bao giờ nói về việc đàn ông già đi, không nói về tóc họ dần bạc. Thực tế, nếu có nói thì thường là, ‘Ồ, anh ấy càng ngày càng phong độ, quyền lực hơn’. Và tại sao anh ấy lại quyền lực? Bởi vì anh ấy đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm. Vậy thì, điều đó cũng nên áp dụng cho phụ nữ - Naomi Watts.

Hiệp hội Diễn viên Màn ảnh (SAG) hằng năm đã nỗ lực để tìm kiếm những phương pháp sáng tạo hơn nhằm tiếp cận những người ra quyết định trong ngành giải trí, những người có quyền tác động đến các xu hướng thiếu cân bằng vai diễn cho những người phụ nữ lớn tuổi. Phó chủ tịch của SAG, Amy Aquino, cho biết nhiều nữ diễn viên lớn tuổi đang rời bỏ ngành giải trí vì không tìm được việc làm.

“Những nữ diễn viên từng đoạt giải Oscar mà tôi từng làm việc cùng đang tìm kiếm những nghề nghiệp khác vì không có nhiều cơ hội cho phụ nữ ở độ tuổi trung niên. Phụ nữ (đặc biệt ở độ tuổi 40 và 50) bị ảnh hưởng nặng nề và nhanh chóng hơn khi họ già đi trong ngành công nghiệp này. Những nữ diễn viên từng là ngôi sao lớn khi còn trẻ cuối cùng lại phải tham gia buổi thử vai với những nữ diễn viên mới nổi” - Aquino chia sẻ.

Cũng như thực tế được thể hiện trong bom tấn “The Substance” (2025), Hollywood luôn đầu tư vào việc quảng bá hình ảnh trẻ trung với có quan điểm phụ nữ trên 40 tuổi đang trông đẹp hơn so với trước đây. Để làm được điều đó, hàng tá quá trình kéo dài thanh xuân đã được các nữ diễn viên áp dụng đằng sau. Các bác sĩ da liễu, chuyên gia nhuộm tóc và huấn luyện viên đã đóng một phần trong việc giúp phụ nữ trung niên thay đổi vóc dáng cả trên màn ảnh và ngoài đời, thậm chí là việc nhiều người sử dụng ‘thần dược’ Ozempic.

Đúng vào ngày sau sinh nhật thứ 40 của mình, tôi được mời thử vai một người bà. Có lẽ tôi hơi phóng đại một chút, nhưng điều đó đã xảy ra chỉ sau một đêm. Tôi từ một cô gái trở thành người mẹ, rồi bỗng chốc thành bà già - Carrie-Anne Moss.

Không phải diễn viên nào cũng đủ may mắn như Meryl Streep, Sandra Bullock, Dương Tử Quỳnh, Lucy Liu, Emma Thompson, Tilda Swinton,... khi phần lớn họ vẫn đang thu hút được một lượng khán giả đông đảo. Nếu xét thêm về mặt chủng tộc, các diễn viên da đen ngoài 40 thậm chí còn khó cạnh tranh hơn các đồng nghiệp da trắng, Mỹ Latin và gốc Á.

Theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Phụ nữ trong Truyền hình và Điện ảnh tại Đại học Bang San Diego, phân tích vai trò của phụ nữ và nam giới trong truyền hình phát sóng và truyền hình trực tuyến vào năm 2024 và 2025. Họ nhận thấy rằng khi các diễn viên bước sang tuổi 40, nam giới có khả năng nhận được vai diễn cao hơn nhiều so với phụ nữ.

Hơn nữa, nghiên cứu cho thấy sự sụt giảm mạnh về vai diễn dành cho phụ nữ trên 40 tuổi. Trong khi 41% nhân vật nữ ở độ tuổi 30, chỉ có 16% ở độ tuổi 40. Đối với nam giới, nhiều nhân vật nam chính ở độ tuổi 40 hơn là ở độ tuổi 30. Trên thực tế, hơn một nửa (54%) số nhân vật nam chính trong các chương trình truyền hình trực tuyến và truyền hình phát sóng đều trên 40 tuổi, chỉ có 29% nhân vật nữ chính trên 40 tuổi. Tình hình còn tệ hơn đối với phụ nữ bước qua tuổi ngũ tuần, số lượng nhân vật nam chính ở độ tuổi 60 vẫn nhiều hơn gấp đôi so với nữ giới.

Tại sao đa dạng độ tuổi vai diễn nữ lại quan trọng?

Hình ảnh phụ nữ được khắc họa trên màn ảnh định hình cách mọi người nhìn nhận phụ nữ - cũng như đối với một nửa dân số thế giới và cách phụ nữ tự nhìn nhận chính bản thân họ. Tám mươi phần trăm các quyết định mua sắm đều do phụ nữ đưa ra cho bản thân và gia đình, nhưng thế giới đó vẫn còn bị xếp ở phía sau hậu trường nhiều hơn là đằng trước màn ảnh.

Việc Hollywood liên tục ngó lơ nhóm tuổi này đồng nghĩa với việc họ đang tự tay đẩy đi một lượng lớn khách hàng tiềm năng có sức mua cao nhất thị trường.

Trong một nghiên cứu được công bố năm 2023 trên Tạp chí Phụ nữ & Lão hóa, những phụ nữ lớn tuổi cho biết họ cảm thấy “vô hình”. Trong các cuộc phỏng vấn, những phụ nữ này mô tả việc bị đối xử thiếu tôn trọng và thường bị đánh giá là không có năng lực, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ. Những phụ nữ này cũng cho biết việc thiếu vắng các nhân vật nữ lớn tuổi trong phim ảnh và truyền hình càng làm tăng thêm cảm giác vô hình của họ.

Ngành công nghiệp điện ảnh và truyền hình có những điều kiện để truyền tải những hình ảnh đó, nhưng quá ít người chọn khai thác. Chưa kể, quá nhiều nhân vật nữ được xây dựng dưới góc nhìn nam giới: một người vợ nghiện rượu đau khổ, một kẻ quyến rũ mang vết sẹo tuổi thơ, một người môi giới và một cô dâu trung thành đứng về phía những người đàn ông đau khổ.

Số lượng nhân vật nữ xuất hiện trên màn ảnh ít ỏi là hệ quả trực tiếp của việc số lượng phụ nữ làm việc hậu trường như quay phim và các vị trí lớn trong ngành công nghiệp điện ảnh còn thấp. Và những bộ phim do phụ nữ trên 40 tuổi viết kịch bản, những người đang ở đỉnh cao sự nghiệp với kinh nghiệm sống, chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng để sản xuất các dự án chất lượng cao, lại không được đầu tư sản xuất nhiều. Lý do phổ biến nhất mà các nhà sản xuất đưa ra để từ chối các dự án dành cho phụ nữ trên 40 tuổi là: “Khán giả không muốn mua vé xem phụ nữ lớn tuổi đóng chính”.

Theo báo cáo thường niên về Sáng kiến ​​Hòa nhập Annenberg của Đại học Nam California (USC), khi xem xét 100 bộ phim có doanh thu cao nhất năm 2025, chỉ có 9 phụ nữ làm đạo diễn, chiếm 8,1% tổng số đạo diễn. Con số này giảm so với 13,4% của năm 2024 và là mức thấp nhất kể từ 4,5% của năm 2018. Disney dẫn đầu các hãng phim trong việc tuyển dụng nữ đạo diễn, trong khi Paramount Pictures, Warner Bros. và Lionsgate không có nữ đạo diễn nào trong số các phim được đánh giá trong nghiên cứu này.

Vì từng trải qua một cơn khủng hoảng của tuổi 40, nữ diễn viên Geena Davis đã thành lập Viện Geena Davis về Giới trong Truyền thông (GDI) để đấu tranh cho sự bình đẳng về vai diễn năm 2004. Tổ chức của cô đã đóng góp nhiều nghiên cứu góp phần thay đổi về các khuôn mẫu vai diễn cho giới nữ. GDI và Phòng thí nghiệm Phân tích và Giải thích Tín hiệu của Đại học Nam California đã hợp tác để tạo ra phần mềm rà soát định kiến (Spellcheck for Bias), phần mềm trí tuệ nhân tạo phân tích kịch bản để tìm “khuôn mẫu và các lựa chọn có vấn đề”, bao gồm giới tính, chủng tộc, tình trạng khuyết tật và xu hướng tình dục. Phần mềm này hiện đang được áp dụng rộng rãi trong Hollywood.

Một điểm sáng trong những năm gần đây là việc nữ đạo diễn Patty Jenkins đấu tranh cho mức lương ngang bằng với đạo diễn nam sau sự thành công của Wonder Woman năm 2017, bộ phim có doanh thu cao nhất của một đạo diễn nữ trước khi Barbie của Greta Gerwig ra mắt năm 2023. Sự kiện của Jenkins trong việc tăng lương ngang bằng đồng nghiệp nam trong các bom tấn có ngân sách tương tự được coi là một khoảnh khắc mang tính bước ngoặt đối với phụ nữ trong ngành. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại số lượng đạo diễn nữ có mức thù lao cao như Patty Jenkins vẫn đếm trên đầu ngón tay.

Streaming trở thành miền đất hứa

Nhiều năm gần đây, xu hướng các nữ diễn viên chuyển sang phim dài tập cũng tăng mạnh, họ đã chuyển ước mơ Oscar sang với giải Emmy. Một số nữ diễn viên đã gặt hái thành công rực rỡ ở mảng truyền hình như Sandra Oh (Killing Eve, Grey Anatomy), Ali Wong (Beef), Lucy Liu (Why Women Kill, Elementary), Rhea Seehorn (Better Call Saul, Pluribus). Streaming chính là "miền đất hứa" cứu rỗi sự nghiệp của các nữ minh tinh trung niên.

Định kiến tuổi tác vẫn rất phổ biến trong ngành điện ảnh. Hiếm khi phụ nữ ở tuổi 60 được đóng vai chính trong phim tình cảm, trong khi đàn ông cùng độ tuổi vẫn thường đóng cặp với những bạn diễn trẻ hơn cả chục tuổi. Tôi nghĩ đến nhiều nữ diễn viên tài năng cùng thế hệ với mình, những người vẫn muốn góp mặt trong các tác phẩm điện ảnh lớn và có giá trị. Nhưng để tiếp tục làm nghề, bạn buộc phải chuyển sang truyền hình, lên sân khấu hay tìm bất cứ cơ hội nào có thể - Jessica Lange

Báo cáo thường niên về đề cử giải Emmy giờ vàng cho các vai trò không liên quan đến diễn xuất và giới tính của Trung tâm Truyền thông Phụ nữ trong vài năm qua cho thấy các chương trình truyền hình giờ vàng tập trung vào nhiều vai trò được nắm giữ bởi phụ nữ, từ nhà sản xuất đến biên kịch chính và các nữ diễn viên chính làm nhà sản xuất điều hành thường tuyển dụng nhiều phụ nữ hơn vào các vị trí không liên quan đến diễn xuất vốn do nam giới thống trị. Việc có nhiều phụ nữ được tuyển dụng vào những vị trí này đồng nghĩa với việc nhiều phụ nữ hơn có thể đủ điều kiện nhận các giải thưởng, chẳng hạn như giải Emmy giờ vàng.

Một trong những diễn viên đáng ngưỡng mộ nhất là Nicole Kidman, từ năm 2017, nữ diễn viên đã cam kết sẽ hợp tác với một nữ đạo diễn ít nhất mỗi năm một lần như một phần trong nỗ lực của cô trong việc tăng số lượng nữ đạo diễn trong ngành điện ảnh Hollywood. Tính đến năm 2025, Kidman đã làm việc với 19 nữ đạo diễn, với tư cách là diễn viên hoặc nhà sản xuất, cũng như cho ra mắt nhiều phim dài tập chất lượng như Big Little Lies, Lioness, Expat, The Perfect Couple…

Trong khi đó, người bạn của Kidman là nữ diễn viên Reese Witherspoon chọn thành lập công ty sản xuất phim Hello Sunshine đầu tư chuyển thể sách của tác giả nữ, tạo việc làm cho các đồng nghiệp nữ trên 40 tuổi. Mục tiêu của cô là sản xuất các dự án với các nhân vật nữ chính “mạnh mẽ”, vì cô cảm thấy điều này còn thiếu ở Hollywood. Thông qua công ty, Witherspoon đã tự chủ sáng tạo cho nhiều bộ phim thành công như The Morning Show hay Little Fires Everywhere.

Cuộc chiến chống lại định kiến tuổi tác tại Hollywood không chỉ đơn thuần là câu chuyện về ánh hào quang hay cơ hội việc làm của những nữ minh tinh, mà đó là cuộc chiến giành lại quyền được hiện diện và đại diện cho một nửa thế giới trên màn ảnh. Hollywood sẽ không thể thực sự phản ánh đúng hơi thở cuộc sống nếu tiếp tục gạt bỏ những câu chuyện đầy trải nghiệm và chiều sâu của phụ nữ lớn tuổi. Thay đổi không chỉ nằm ở tinh thần phản kháng của các nữ diễn viên, mà còn đòi hỏi sự chuyển mình quyết liệt từ chính những người nắm quyền đằng sau ống kính, bởi vì phụ nữ dù ở bất kỳ độ tuổi nào, luôn có những câu chuyện xứng đáng được tôn vinh.