Mỗi dịp Tết Độc lập 2/9, khắp mọi nẻo đường non sông lại rực rỡ màu cờ đỏ thắm - màu của máu đào cách mạng, của ngôi sao vàng soi rọi con đường giải phóng, kết nối muôn triệu trái tim trong một nhịp đập tự hào. Sắc cờ rợp trời ấy như ngọn đuốc sáng, soi chiếu hành trình dân tộc và tiếp thêm niềm tin để mỗi người con đất Việt viết tiếp câu chuyện dựng xây non sông.

Ngọn lửa thắp sáng đêm đen

Theo nhiều tư liệu lịch sử, hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng năm cánh lần đầu tiên xuất hiện trong phong trào Khởi nghĩa Nam Kỳ vào tháng 11/1940. Tác giả của biểu tượng thiêng liêng ấy là đồng chí Nguyễn Hữu Tiến - người chiến sĩ kiên trung từng bị đày đọa nơi “địa ngục trần gian” Côn Đảo trước khi vượt ngục trở về đất Nam Kỳ hoạt động cách mạng. Giữa bầu không khí sục sôi chuẩn bị khởi nghĩa, nhận nhiệm vụ từ Xứ ủy Nam Kỳ, người chiến sĩ đã phác họa nên dáng hình cờ Tổ quốc. Trên bản vẽ, nền cờ đỏ tượng trưng cho dòng máu nóng cách mạng và tinh thần đấu tranh bất khuất của dân tộc; ngôi sao vàng năm cánh tỏa sáng ở trung tâm biểu trưng cho màu da vàng của giống nòi Tiên Rồng và khối đại đoàn kết của năm tầng lớp “sĩ, nông, công, thương, binh”.

Mẫu cờ cùng bài thơ do đồng chí Nguyễn Hữu Tiến sáng tác lần đầu tiên được giới thiệu trên trang nhất mật báo Tiến Lên, vang lên như lời thề son sắt thôi thúc toàn dân đứng lên:

“Hỡi những ai máu đỏ da vàng

Hãy chiến đấu dưới cờ thiêng Tổ quốc

Nền cờ thắm máu đào vì nước

Sao vàng tươi da của giống nòi

Đứng lên mau! Hồn nước gọi ta rồi”.

Vào đêm 22 rạng sáng ngày 23/11/1940, tiếng súng Khởi nghĩa Nam Kỳ chính thức nổ ra, rung chuyển khắp các tỉnh thành miền Nam từ Biên Hòa đến Cà Mau. Lá cờ đỏ sao vàng năm cánh lần đầu tiên tung bay hiên ngang trên nóc đình Long Hưng - nơi đặt trụ sở chính quyền cách mạng tỉnh Mỹ Tho. Nhưng xót xa thay, người chiến sĩ vẽ nên lá cờ thiêng ấy lại không thể tận mắt chứng kiến tác phẩm của mình rực sáng giữa đất trời Tổ quốc. Đồng chí Nguyễn Hữu Tiến bị thực dân Pháp bắt tại Sài Gòn vào ngày 30/7/1940 và hy sinh trước họng súng kẻ thù tại Ngã Tư Giếng (Hóc Môn) vào ngày 28/8/1941. Dù cuộc khởi nghĩa sau đó bị đàn áp trong biển máu nhưng ngọn lửa lá cờ thắp lên không lụi tàn. Nó âm ỉ truyền đi khắp ba kỳ, trở thành lời hiệu triệu đanh thép, hun đúc ý chí quật khởi chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa.

Vào tháng 5/1941, tại Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 ở Pác Bó (tỉnh Cao Bằng cũ), Mặt trận Việt Minh chính thức thành lập và quyết định chọn cờ đỏ sao vàng làm cờ của Mặt trận. Từ núi rừng Việt Bắc, bóng cờ len lỏi qua từng bản làng, thâm nhập vào các nhà máy, hầm mỏ, trường học, trở thành ngọn hải đăng soi đường cho một dân tộc đang chịu cảnh “một cổ hai tròng”. Để rồi bốn năm sau, ngày 16/8/1945, Quốc dân Đại hội họp tại Tân Trào (tỉnh Tuyên Quang cũ) đã thông qua Mười chính sách lớn của Việt Minh, chính thức quyết định lấy cờ đỏ sao vàng làm Quốc kỳ.

Đọc thêm: Ký ức ngày Quốc khánh trong các địa danh xưa

Mùa thu lịch sử 1945

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Mặt trận Việt Minh, cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám đã giành thắng lợi hoàn toàn, đập tan xiềng xích nô lệ suốt gần một thế kỷ. Trong những ngày mùa thu năm 1945 lịch sử ấy, khắp các ngả đường hướng về Hà Nội, Huế, Sài Gòn, cờ đỏ sao vàng bừng nở như hoa mùa xuân giữa lòng thu cách mạng. Sắc cờ tràn ngập phố phường, tung bay trên tay người dân, treo phấp phới trước mỗi khung cửa, hiên nhà. Nhà thơ Xuân Diệu bắt trọn khoảnh khắc ấy trong thi phẩm Ngọn Quốc kỳ:

“…Việt Nam! Việt Nam! Cờ đỏ sao vàng!

Những ngực nén hít thở Ngày Độc lập

Nguồn lực mới bốn phương lên tới tấp!

Nếp cờ bay chen vỗ sóng bài ca…”

Niềm hân hoan, tự hào của hàng triệu trái tim cùng chung khát vọng độc lập hội tụ vào ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình. Dưới bóng cờ đỏ sao vàng, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời trang trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đến ngày 2/3/1946, tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa I, vị thế của ngọn cờ thiêng lần nữa được khẳng định qua lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Lá cờ đỏ sao vàng đã thấm máu đồng bào ta trong Nam Kỳ khởi nghĩa năm 1940. Chính lá cờ này đã cùng phái đoàn Chính phủ đi từ châu Á sang châu Âu, từ châu Âu về châu Á; cờ đã có mặt trên khắp đất nước Việt Nam. Vậy thì trừ 25 triệu đồng bào, còn không ai có quyền thay đổi Quốc kỳ và Quốc ca...”. Kể từ ngày ấy, Hiến pháp năm 1946 ghi nhận: “Quốc kỳ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa hình chữ nhật, chiều rộng bằng hai phần ba chiều dài, nền đỏ, ở giữa có ngôi sao vàng năm cánh”.

Ngày toàn thắng qua hai cuộc trường chinh máu lửa

Độc lập vừa chớm nở, dân tộc lại bước vào hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Suốt ba mươi năm khói lửa ngút trời, sắc cờ là điểm tựa tinh thần cho những đoàn quân ra trận. Biểu tượng thiêng liêng ấy đã đồng hành cùng các chiến sĩ Điện Biên năm xưa vượt qua “chảo lửa” Mường Thanh - cứ điểm kiên cố nhất của Pháp. Trải qua 56 ngày đêm chiến đấu ngoan cường, chiều ngày 7/5/1954, lá cờ thêu bốn chữ vàng “Quyết chiến Quyết thắng” đã tung bay trên nóc hầm tướng De Castries, báo hiệu thắng lợi lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu.

Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lá cờ cùng đoàn quân “xẻ dọc Trường Sơn, đi cứu nước”. Trong 81 ngày đêm “mùa hè đỏ lửa” (từ 28/6 đến 16/9/1972) ở Thành cổ Quảng Trị, bất chấp hàng ngàn tấn bom đạn dội xuống mỗi ngày, các chiến sĩ đã lấy thân mình giữ vững lá cờ trên đỉnh tháp canh, để mỗi sớm mai, sắc cờ đỏ vẫn vươn cao giữa khói bom mù mịt như biểu tượng của sự sống bất diệt và ý chí bất khuất của dân tộc.

Song hành cùng ngọn cờ đỏ sao vàng, khát vọng giải phóng non sông còn rực cháy qua lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Mang trong mình nửa trên màu đỏ tượng trưng cho miền Bắc đã độc lập, nửa dưới màu xanh dương tượng trưng cho miền Nam còn oằn mình dưới ách thống trị, cùng ngôi sao vàng năm cánh ở trung tâm biểu thị cho khối đại đoàn kết dân tộc, lá cờ Giải phóng đã đồng hành cùng quân dân miền Nam vượt qua muôn vàn hy sinh gian khổ. Để rồi vào ngày 30/4/1975, đúng 11 giờ, lá cờ nửa đỏ nửa xanh với ngôi sao vàng tung bay kiêu hãnh trên nóc Dinh Độc Lập, đánh dấu Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử toàn thắng, giải phóng hoàn toàn miền Nam và thống nhất non sông. Đến ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, lá cờ đỏ sao vàng lại tung bay trên toàn cõi Việt Nam, khép lại chặng đường chiến đấu kiên cường mà ở đó, biết bao thế hệ cha ông đã ngã xuống để nhuộm thắm thêm màu cờ độc lập.

Trong kỷ nguyên hòa bình, cứ mỗi dịp Quốc khánh 2/9 cận kề, trước hiên nhà mỗi người con đất Việt lại bừng lên sắc đỏ thắm của lá cờ thiêng liêng. Đó là lúc người già hồi tưởng lại những năm tháng hào hùng của dân tộc còn thế hệ trẻ nhìn lại chặng đường gian lao của thế hệ cha anh để tự nhắc nhở về trách nhiệm giữ gìn nền hòa bình. Tình yêu với lá cờ Tổ quốc tiếp tục được người trẻ lan tỏa bằng nhiều cách thức sáng tạo, từ mái nhà phủ sắc cờ, những chiếc áo và khăn choàng đỏ sao vàng, vật phẩm lưu niệm đời thường đến các dự án nghệ thuật đưa hình ảnh non sông đến gần hơn với bạn bè quốc tế.