Xuất hiện trong đời sống con người và nhanh chóng trở thành từ khóa định hình kỷ nguyên công nghệ số, AI giờ đã không còn là viễn tưởng. Trong bối cảnh thời trang đương đại, công nghệ là yếu tố không thể tách rời, song hành cùng những tinh hoa giá trị khác của ngành. Thế nên, AI (như một phần của công nghệ) cũng xuất hiện và ảnh hưởng nhất định đến cấu trúc toàn ngành. Song, sự tồn tại này một mặt tạo ra những điều kỳ diệu, mặt khác cũng dẫn đến những chất vấn về giá trị, đạo đức và tương lai của lĩnh vực thời trang. Liệu đã đến lúc chúng ta khước từ AI?

AI trong bối cảnh thời trang đương đại

Năm 2025, thị trường công nghệ thời trang AI được định giá khoảng 4,5 tỷ USD. Đến năm 2026, con số này dự kiến ​​sẽ tăng lên 6,1 tỷ và dự đoán sẽ đạt mức tăng vọt 137,6 tỷ vào năm 2035, chứng minh sức hút mạnh mẽ của xu hướng công nghệ hiện đại này.

Theo báo cáo của McKinsey, các doanh nghiệp thời trang toàn cầu đã đạt bước tiến mới trong việc triển khai tự động hóa trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI) trong một số chức năng cho các nhiệm vụ thường nhật. Hơn 35% giám đốc điều hành cho biết họ đã sử dụng AI trong các lĩnh vực như dịch vụ khách hàng trực tuyến, tạo hình ảnh, viết nội dung, tìm kiếm người tiêu dùng hoặc khám phá sản phẩm. Mặc dù các vai trò trong lĩnh vực tài chính và sản xuất sẽ chịu tác động đáng kể từ ​​tự động hóa, nhưng việc áp dụng AI tạo sinh có thể dẫn đến những lợi ích to lớn về năng suất cho các doanh nghiệp thời trang trong các chức năng tiếp thị và bán hàng.

Dựa vào biểu đồ của công ty tư vấn quản trị toàn cầu McKinsey, có thể thấy trong tương lai, các lĩnh vực được dự đoán có sự tham gia nhiều hơn của AI sẽ bao gồm: Truyền thông, Nhân sự, Thiết kế & phát triển sản phẩm, Marketing,...

Trong năm 2024, các cái tên lớn như Brunello Cucinelli, Gucci, Dior hay Balenciaga đã tham gia vào “đường đua” AI, áp dụng xu hướng công nghệ này vào chiến lược sáng tạo và kinh doanh của thương hiệu. Trong khi Brunello Cucinelli chọn cách ứng dụng AI để tái tạo trải nghiệm thương hiệu trực tuyến, phát triển một trang web tương tác kết hợp chatbot giúp khách hàng khám phá câu chuyện và giá trị thẩm mỹ của thương hiệu, thì Balenciaga mang AI lên sàn diễn tại Paris Fashion Week, sử dụng thuật toán tạo bối cảnh ảo phủ khắp khu vực trình diễn, biến show thời trang thành một không gian kỹ thuật số sống động, đồng thời mô tả cảm giác choáng ngợp, quá tải mà xu hướng này bao trùm xã hội hiện đại.

Cũng tham gia “cuộc chơi”, Dior chọn tích hợp AI vào nền tảng nhằm thu thập và phân tích phản hồi khách hàng, từ đó cải thiện trải nghiệm của họ.

Để lại dấu ấn nhiều là thế, nhưng AI vẫn tạo những tác động nhất định lên xã hội nói chung và bối cảnh ngành thời trang nói riêng. Hệ sinh thái thời trang đang ghi nhận những mất mát và các “nạn nhân” vô hình mà AI ảnh hưởng, tiêu biểu nhất là mạng lưới stylist, chuyên gia trang điểm, thợ làm tóc, nhiếp ảnh gia, những cá nhân đóng vai trò quan trọng trong ngành.

Trong bài viết The human cost of digital disruption in fashion của tác giả Don-Alvin Adegeest cũng đề cập đến việc sụt giảm cơ hội việc làm trong lĩnh vực này khi các thương hiệu lớn cắt giảm chi phí cho những hoạt động sáng tạo như các buổi chụp hình. Bên cạnh đó còn là thực trạng dịch chuyển nhân sự từ các kinh đô thời trang lớn sang thị trường có tiềm năng lâu dài hơn. Bài viết cũng thể hiện thế “tiến thoái lưỡng nan” của ngành trước bối cảnh tự động hóa, đe dọa đồng nhất văn hóa thị giác vì gạt bỏ những cá nhân/cộng đồng có chuyên môn.

Thời trang đang “nói lời từ chối” với những bàn tay xây dựng nên nó. Đây được xem là một nghịch lý thời đại khi AI phát triển. Điều này khiến vấn đề về hiệu quả và tính nhân văn trong quá trình sáng tạo được nhấn mạnh hơn. AI có thể làm ra một sản phẩm đẹp, nhưng cảm xúc và câu chuyện đằng sau một tác phẩm nghệ thuật vẫn là điều chỉ con người mới có thể tạo nên.

Các vấn đề về bản quyền hình ảnh cũng rất đáng được quan tâm trong kỷ nguyên AI. Một số thương hiệu sử dụng AI để tạo hình ảnh người mẫu quảng cáo dựa trên người thật nhằm phục vụ cho quá trình quảng bá sản phẩm. Việc này đã khiến cộng đồng đặt dấu hỏi lớn về tính minh bạch và bản quyền hình ảnh. Chúng ta đang chứng kiến thế giới chuyển dần từ câu hỏi “Đây là photoshop?” sang “Đây là AI đúng không?”.

Liệu đã đến lúc chúng ta khước từ AI?

Thật khó để “nói lời chia tay” AI khi xu hướng công nghệ này ngày càng thâm nhập sâu rộng khắp mọi lĩnh vực và hiệu quả chúng đem lại là không thể phủ nhận. Tác giả Don-Alvin Adegeest cho rằng vào thời điểm chuyển đổi công nghệ này, quan trọng nhất là tìm ra các mô hình kinh tế duy trì được sự sáng tạo của con người trong một thế giới ngày càng tự động hóa. Các nhà lãnh đạo cần xem xét điều gì có thể tự động hóa và điều gì cần được lưu giữ để đảm bảo giá trị sáng tạo.

Việc xây dựng một chiến lược toàn diện, giúp cân đối, xác định rõ ràng phạm vi được và không được sử dụng AI là cần thiết, cấp thiết trong ngành, đặc biệt là những bộ phận liên quan trực tiếp đến quá trình sáng tạo.

Mặt khác, sự giao thoa giữa hai thế giới tưởng chừng khác biệt như thời trang và công nghệ đôi khi lại là cách tiếp cận mang tính thời đại. Đó cũng là cách mà một số người làm nghệ thuật như nhà thiết kế trẻ Kate Barton lựa chọn. Chia sẻ với Vogue, cô cho biết điều mà cô đón nhận ở AI là cách kể chuyện. Cô thích thú với sự mơ hồ mà công nghệ có thể tạo ra. Vì nhiều người cho rằng kết cấu vải mềm mại của cô được tạo ra bằng kỹ thuật số nên điều này đã trở thành một phần ngôn ngữ sáng tạo của Kate. Việc ứng dụng AI để tăng tính tương tác với khách hàng qua việc thử đồ ảo, trải nghiệm trên nền tảng kỹ thuật số cũng là những bước tiến mới mà AI đem đến.

Như một “chìa khóa vạn năng” có thể mở ra nhiều cánh cửa cho nhân loại, thế nhưng, AI chỉ thực sự phát huy giá trị khi con người đủ tỉnh táo để lựa chọn cánh cửa phù hợp. Sự ra đời của AI đặt toàn bộ cấu trúc ngành thời trang trước áp lực phải thay đổi và thích nghi với thời đại, nhưng không vì thế mà đánh mất những giá trị cốt lõi hay tinh thần sáng tạo đã làm nên bản sắc của ngành. Tìm ra mô hình phù hợp, xây dựng nhận thức đúng đắn và sử dụng công nghệ một cách thông minh chính là yêu cầu tất yếu của một xã hội đang bùng nổ công nghệ.