Trong vở kịch Inter Alia của nhà viết kịch kiêm luật sư người Úc Suzie Miller, nhân vật chính Jessica Parks, một nữ thẩm phán nữ quyền, theo đuổi nền công lý thấu cảm và bảo vệ các nạn nhân nữ bị bạo lực gia đình, không khoan nhượng với việc đổ lỗi hay hạ thấp họ trong phòng xử án.

Là mẹ của một cậu con trai, bà nuôi dạy con theo các nguyên tắc về sự đồng thuận với người khác giới, giới hạn và cái nhìn tỉnh táo về tình dục. Đồng thời, bà cũng làm gương cho con trai bằng vị thế của một người phụ nữ nắm quyền lực trong thế giới nam giới. Thế nhưng khi con trai bà bị cáo buộc tấn công tình dục, toàn bộ những giá trị ấy sụp đổ.

Nhân vật Jessica Parks trở thành điểm tựa để vở kịch chất vấn vai trò của người mẹ, sự phức tạp của áp lực xã hội, vai trò của cha mẹ trong giáo dục gia đình và giới hạn của nỗ lực cá nhân trong việc chống bạo lực giới.

Theo dữ liệu mới do Viện Thống kê Quốc gia Ý (ISTAT) công bố, trình độ học vấn của người mẹ có thể tạo ra khác biệt trong cách con cái nhìn nhận vai trò giới, sự nghiệp và cả bạo lực đối với phụ nữ.

Hơn nữa, giáo dục của người mẹ còn giúp làm suy giảm nhiều định kiến giới trong giới trẻ, song tác động này vẫn cần được đặt trong một bối cảnh xã hội rộng hơn.

Học vấn của mẹ giúp làm giảm định kiến

Cũng theo ISTAT, một bộ phận đáng kể thanh thiếu niên Ý vẫn chia sẻ những quan niệm truyền thống về vai trò giới. Hơn 30% nam giới từ 11 đến 19 tuổi cho rằng việc nhà và chăm sóc con cái là trách nhiệm của phụ nữ. Trong đó, nhóm tuổi 11 - 16 là những người tin nhiều nhất rằng đàn ông ít phù hợp với công việc chăm sóc. Ngay từ lứa tuổi rất trẻ, sự phân vai giới đã được “bình thường hóa” trong nhận thức.

Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy các định kiến này ít phổ biến hơn rõ rệt ở con cái của những phụ nữ có trình độ học vấn cao, đặc biệt là có bằng đại học. Nhóm này ít tin rằng việc nhà là chuyện của phụ nữ, rằng nam giới giỏi hơn trong các môn khoa học hay rằng sự nghiệp quan trọng hơn đối với đàn ông.

Với các khuôn mẫu liên quan đến bạo lực tình dục, họ cũng có xu hướng coi bạo lực là điều không thể chấp nhận. Theo các chuyên gia, những bà mẹ có học vấn cao thường trở thành hình mẫu khác xa các kỳ vọng truyền thống, qua đó mở ra những khả năng lựa chọn đa dạng hơn cho con cái.

Không chỉ là vấn đề của người mẹ

Dù vai trò của người mẹ rất quan trọng, các chuyên gia nhấn mạnh rằng không thể đặt toàn bộ trách nhiệm lên vai phụ nữ. Các định kiến giới và bạo lực đối với phụ nữ tồn tại ở mọi tầng lớp xã hội, không phụ thuộc vào điều kiện kinh tế.

Bên cạnh đó, vai trò của người cha đặc biệt đáng chú ý bởi các bé trai học cách “làm đàn ông” chủ yếu từ cha và những hình mẫu nam giới xung quanh. Trong khi xã hội đã có nhiều thảo luận về vị thế của phụ nữ, trải nghiệm và chuẩn mực nam tính vẫn chưa được nhìn nhận đầy đủ.

ISTAT và các nhà nghiên cứu đều cho rằng tác động tích cực từ người mẹ có học vấn cao là cần thiết nhưng chưa đủ. Cùng với gia đình, nhà trường, bạn bè và truyền thông, đặc biệt là mạng xã hội ngày càng ảnh hưởng mạnh đến nhận thức của giới trẻ.

Để thực sự làm giảm định kiến giới, cần một cách tiếp cận toàn diện từ giáo dục bình đẳng giới trong nhà trường, đào tạo giáo viên đến tạo không gian đối thoại cho thanh thiếu niên và giúp họ hiểu, phân tích cách thông tin và hình ảnh giới được lan truyền trên môi trường trực tuyến.

Vở kịch Inter Alia và các số liệu của ISTAT cùng chỉ ra một điều rằng học vấn của người mẹ có thể tạo ra khác biệt nhưng không phải là “lá chắn” tuyệt đối trước định kiến và bạo lực giới. Việc nuôi dạy con cái bình đẳng không thể chỉ là nỗ lực đơn lẻ trong gia đình, mà cần được nâng đỡ bởi nhà trường, truyền thông và những chuẩn mực xã hội mới.