Lấy bối cảnh Đại Cồ Việt cuối thời Đinh, sau khi vua Đinh Tiên Hoàng bị ám sát, Hộ Linh Tráng Sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh kể về câu chuyện bảy tráng sĩ đưa 99 cỗ quan tài theo bảy hướng khác nhau, nhằm đánh lạc hướng những thế lực muốn phá hoại lăng mộ tiên đế. Trên nền một câu chuyện huyền sử, bộ phim mở ra hành trình của những con người mang trên vai bí mật quốc gia, đối diện với lời thề, mất mát và trách nhiệm giữ gìn non sông.
Bốn con người, bốn cách đứng giữa thời cuộc, cùng soi chiếu những hình hài khác nhau của sức mạnh: trung, dũng, trí, nghĩa. Hơn một nghìn năm sau, những tráng sĩ ấy trở lại qua hình hài của các diễn viên thế kỷ XXI - những người phải học cách bước đi, chiến đấu, im lặng và sống như những con người của một thời đại đã lùi xa vào quá khứ. Từ đó, câu chuyện về người bảo vệ không chỉ thuộc về quá khứ mà trở thành một câu hỏi dành cho hiện tại, khi mọi thứ thay đổi, điều gì vẫn đáng để một con người bảo vệ đến cùng?
Ra mắt đúng dịp kỷ niệm 1.058 năm Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế (968 - 2026), Hộ Linh Tráng Sĩ - Bí ẩn mộ vua Đinh đưa khán giả trở về vùng đất từng là kinh đô của Đại Cồ Việt, nơi những dấu tích lịch sử vẫn hiện diện giữa núi non, sông nước Hoa Lu thiêng liêng. Hơn 40 bối cảnh trải dài từ những dãy núi đá vôi sừng sững, những hang động sâu hun hút, những dòng sông uốn lượn, những cánh rừng bạt ngàn đến những không gian mang dấu ấn lịch sử được đưa lên màn ảnh rộng, trở thành nơi các nhân vật sinh sống, chiến đấu và đối diện với thời cuộc.
Gần 200 nhân sự chuyên nghiệp, hơn 50 diễn viên có thoại, gần 100 diễn viên hành động, hàng chục võ sĩ và nhà vô địch võ thuật cùng hơn 5.000 lượt diễn viên quần chúng đã tham gia 83 ngày đêm ghi hình. Các diễn viên phải tập luyện cùng võ sĩ, cascadeur và những người có kinh nghiệm thi đấu chuyên nghiệp để học võ và học cả cách làm chủ cơ thể trong những điều kiện quay thực tế.
Đạo diễn hành động Johnny Trí Nguyễn cho rằng chính quá trình tập luyện thực chất ấy cũng là một phần giá trị của bộ phim trong thời điểm công nghệ và trí tuệ nhân tạo có thể rút ngắn ngày càng nhiều công đoạn của việc làm phim.
Phía sau những trận chiến trên màn ảnh là hàng chục ngày tập luyện, những buổi quay kéo dài và quá trình thích nghi với địa hình phức tạp ở Ninh Bình. Người diễn viên không chỉ phải học cách cầm kiếm, cưỡi ngựa hay thực hiện một thế võ mà còn phải học cách để cơ thể tồn tại trong thế giới của những con người sống cách hiện tại hơn một thiên niên kỷ.
Vì vậy, người diễn viên trong Hộ Linh Tráng Sĩ không chỉ là khoác lên mình một bộ trang phục. Đó là quá trình tìm kiếm cách một con người của thời đại ấy đứng, đi, chiến đấu, im lặng, lựa chọn và đối diện với cái chết. Và cũng từ đó, bốn tráng sĩ của bộ phim bắt đầu hiện ra qua những hình hài khác nhau của sức mạnh.
Câu đối tại đình Ba Dân (Hà Nội) ca ngợi công đức của Định Quốc công Nguyễn Bặc như “danh thần nghĩa sĩ”, một lòng “ái quốc trung quân”. Nhưng trước khi được hậu thế tôn vinh, vị công thần nhà Đinh từng gánh trên lưng hai chữ “phản tặc” trong suốt hơn 500 năm. Mãi đến thời vua Lê Thánh Tông, nhà sử học Ngô Sĩ Liên khi biên soạn Đại Việt sử ký toàn thư mới có những ghi nhận khác về Nguyễn Bặc, góp phần rửa sạch nỗi oan khiên phủ lên tên tuổi ông trong những trang sử liệu trước đó.
Theo các ghi chép về thời kỳ Đinh Bộ Lĩnh dựng nghiệp, Nguyễn Bặc đã sát cánh bên Đinh Bộ Lĩnh từ thuở thiếu thời, cùng tham gia những cuộc “cờ lau tập trận”, sau lại phò tá ông suốt 24 năm dẹp loạn 12 sứ quân và lập triều nhà Đinh. Ông được vua Đinh Tiên Hoàng phong là Khai quốc công thần, tức là vị tể tướng đầu tiên ở nước ta. Nguyễn Bặc được nhiều triều đại ca ngợi là một danh tướng, một bề tôi trung nghĩa, tiết liệt.
Nhưng chính khi triều đình rơi vào biến cố, chữ “trung” của vị công thần mới thực sự đứng trước phép thử. Sau khi Đinh Tiên Hoàng và con trưởng Đinh Liễn bị sát hại, Lê Hoàn nắm quyền phụ chính trong lúc triều đình phải đối diện với nguy cơ từ bên ngoài. Nguyễn Bặc lựa chọn chống lại Lê Hoàn, giữ lòng trung thành với nhà Đinh. Trớ trêu thay, ông thất bại và phải trả giá bằng chính mạng sống.
Từ đó, tên tuổi Nguyễn Bặc đi vào vùng phức tạp của sử liệu: một công thần từng góp sức dựng nghiệp lại trở thành người chống đối trong những ghi chép về sau. Nhưng cũng chính con người ấy, qua ký ức của hậu thế, dần được nhìn nhận như một biểu tượng của chữ “trung”.
Đó cũng là điều khiến Danis Nguyễn đặc biệt ấn tượng khi tìm hiểu nhân vật mà mình đảm nhận.
Để hóa thân thành vị công thần nhà Đinh, Danis dành nhiều tháng rèn luyện võ thuật, thể lực, cưỡi ngựa và các kỹ năng hành động. Nhưng càng tìm hiểu nhân vật, anh càng nhận ra điều quan trọng không chỉ nằm ở việc tái hiện một vị tướng có khả năng chiến đấu. “Khoác bộ trang phục của Nguyễn Bặc vào, đứng giữa núi rừng Ninh Bình, tôi ngỡ mình trở về một nghìn năm trước. Từ cách đi đứng, thần thái, búi tóc cho đến cách mình xuất hiện trong không gian ấy, mọi thứ tạo cho tôi cảm giác mình thực sự trở về thời đó. Đó là một cảm giác rất thiêng liêng. Nó khiến tôi có cảm giác mình đang chạm đến lịch sử và sống cùng quá khứ”, anh kể. Anh cũng tiết lộ rằng khi đặt chân đến Ninh Bình, anh đã tìm đến những địa điểm và đền thờ liên quan đến Định Quốc công Nguyễn Bặc để tìm hiểu về nhân vật mà mình tái hiện. Tại đó, anh được nghe những câu chuyện về dòng họ Nguyễn cũng như về ông. “Tôi cũng là người họ Nguyễn, đạo diễn cũng họ Nguyễn. Đôi khi có những sự trùng hợp rất thú vị”.
Sự kết nối ấy còn được Danis cảm nhận rõ trong phân cảnh bảy tráng sĩ uống chén rượu thề trước khi lên đường. Họ biết mình có thể không trở về. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ và giữ kín bí mật quốc gia, họ cũng phải uống chén rượu tử tiết, chấp nhận gần như xóa tên mình khỏi lịch sử để bảo vệ bí mật của non sông.
Là tráng sĩ áo vải, làm nghề thợ săn, được Thầy Mo người Mường (do NSND Tự Long thủ vai) nuôi dạy từ nhỏ, Nguyên Phong lớn lên giữa núi rừng và quen với đời sống ngoài vòng cương tỏa của khuôn phép triều đình. Anh không phải tướng lĩnh, cũng chẳng mang trên vai một trọng trách nào, sống một thân tự do cho đến khi tiên đế qua đời, vận nước đổi thay, binh biến nổi dậy. Nguyên Phong vô tình bị cuốn vào những bí mật về gia đình, những mất mát và đối diện với những thay đổi lớn.
Cơ duyên đến với vai diễn cũng đưa Tuấn Trần bước ra khỏi vùng an toàn với lần đầu anh đảm nhận một vai thuần cổ trang. Dù từng tập Taekwondo, nhưng khi bước vào võ đường Liên Phong, giữa những võ sĩ và cascadeur chuyên nghiệp, anh vẫn cảm thấy như học trò. Trong một bộ phim đòi hỏi đồng thời thể lực, võ thuật và khả năng xử lý những cảnh hành động với cường độ cao, Tuấn Trần cần trải qua nhiều giờ luyện tập. Những động tác phải tập đi tập lại vẫn chưa đạt yêu cầu. Những bài đánh được xây dựng trong nhiều tháng phải trở thành phản xạ của cơ thể chỉ để chuẩn bị cho 83 ngày quay tại bối cảnh Ninh Bình. Bởi trường quay thực tế sẽ có nhiều yếu tố tự nhiên và không thể kiểm soát. Có những cảnh được thay đổi gần như hoàn toàn so với lúc tập để phù hợp với địa hình, cảm xúc nhân vật và thể trạng diễn viên.
Tuấn Trần bước vào Nguyên Phong cũng theo cách tương tự. Nguyên Phong là nhân vật vốn quen với núi rừng, chim thú và một cuộc đời tự do làm điều mình muốn. Nhưng những biến cố liên tiếp buộc anh phải thích nghi với một thế giới không còn nằm trong sự kiểm soát của mình. Điều từng khiến Nguyên Phong sợ hãi lại trở thành thứ anh phải đối diện. Còn với Tuấn Trần, ngoài đời anh với Nguyên Phong có lẽ chỉ giống nhau ở điểm không là quan tướng. Trong một đêm quay, đoàn phim bất ngờ bắt gặp ba con rắn độc. Ngoài đời, anh thừa nhận mình sợ rắn. Nhưng trước máy quay, Nguyên Phong vẫn phải là một người thợ săn lớn lên giữa núi rừng, bình thản trước những gì xuất hiện trước mắt.
Sự hóa thân cũng đến từ những điều nằm ngoài kịch bản, khi người diễn viên dẫu khác với tính cách nhân vật, nhưng khi họ lớn lên cùng nhau, cảm xúc nhân vật cũng tự nhiên mà đến. “Với tôi, không chỉ riêng bộ phim này mà trong nhiều bộ phim, tôi thường để mình và nhân vật lớn lên cùng nhau. Khi có được sự đồng điệu đó, mình sẽ hiểu tại sao nhân vật lại hành động như vậy. Từ đó, tâm lý và cảm xúc cũng tự nhiên hơn”, anh chia sẻ.
Khi khoác lên người bộ y phục, đội tóc giả, bước vào những bối cảnh cổ và đứng giữa núi rừng Ninh Bình, Tuấn Trần có cảm giác mình thực sự được “xuyên không” về một thời đại cách hiện tại gần một nghìn năm. Những món ăn, đạo cụ, dáng đi, cách nói chuyện hay cảnh sắc trước mắt khiến thế giới của Nguyên Phong không còn chỉ tồn tại trên trang giấy.
Ninh Bình trở thành một phần quan trọng trong quá trình ấy. Trước khi ghi hình, Tuấn dành thời gian đi qua những địa điểm đoàn phim sẽ quay, quan sát ánh sáng, thời tiết, núi, sông và cả những thay đổi rất nhỏ của cảnh vật. Anh muốn biết buổi sáng nơi này mang lại cảm giác gì, khi trời âm u thì không gian thay đổi ra sao, tâm trạng của nhân vật sẽ bị cảnh sắc tác động thế nào.
Sau 83 ngày ghi hình, điều Tuấn nhớ nhất là những ngày cả ê-kíp di chuyển từ núi xuống sông, những đêm quay kéo dài và cách mọi người cùng nhau thích nghi với những điều kiện khắc nghiệt. Trong ánh mắt của những người làm phim, anh nhìn thấy một tình yêu đủ lớn để tất cả cùng đi qua những ngày khó khăn ấy.
Diễn viên, nhân vật và bộ phim cứ thế lớn lên cùng nhau. Anh phải học lại, tập lại, thích nghi lại. Còn Nguyên Phong, từ một người chỉ muốn giữ lấy tự do của riêng mình, cũng phải học cách sống cùng những người khác và gánh lấy những điều trước đó anh chưa từng nghĩ sẽ thuộc về mình. Đó là sức mạnh của nhân vật này.
Trong một câu chuyện quy tụ nhiều tướng lĩnh và tráng sĩ, Quan Văn hiện lên với một vị thế khác. Ông được tạo nên không phải từ sức mạnh của binh khí mà từ trí tuệ, khí tiết và bản lĩnh. Ông là người thầy, một vị quan đứng giữa quan trường nhưng mang trên vai trách nhiệm vượt lên trên số phận riêng. Với Hứa Vĩ Văn, thử thách khi hóa thân thành Quan Văn không chỉ nằm ở việc tái hiện khí chất của một vị quan văn mà còn ở việc tìm hiểu điều gì đứng phía sau mỗi lựa chọn của nhân vật.
Quan Văn được Hứa Vĩ Văn khắc họa như một người hiểu thời thế, biết lấy tĩnh chế động và dùng trí để liệu việc. Trong từng lời nói, ánh mắt, dáng đứng hay khoảng lặng, nhân vật này hiện lên với sự tỉnh táo của người luôn nhìn xa hơn một biến cố trước mắt. Với ông, trí tuệ không đứng ngoài cuộc chiến, trí cũng là một thanh kiếm, biết khi nào nên rút kiếm khỏi vỏ, khi nào nên thu vào bao, để một nhát định thế cục, một lời giữ vững lòng người.
Tạo hình kéo dài gần 2 - 3 giờ cũng trở thành một phần trong quá trình Hứa Vĩ Văn bước vào thế giới ấy. Mái tóc búi gọn, chòm râu bạc phủ trước ngực cùng cổ phục và lớp hóa trang cầu kỳ khiến diện mạo anh thay đổi hoàn toàn. Từ khoảnh khắc ngồi trước bàn hóa trang đến khi khoác lên người bộ cổ phục và bước vào đại cảnh, người diễn viên như được đưa về một thời đại đã cách mình cả nghìn năm. Râu tóc bạc phơ, dáng vẻ từng trải, phong thái uy nghiêm, Hứa Vĩ Văn dần hiện lên với thần thái của một bậc túc trí đa mưu.
Phong thái ấy được đẩy đến cao trào trong phân cảnh Quan Văn phải chứng kiến hàng trăm học trò của mình lựa chọn hy sinh vì xã tắc. Một người thầy vốn muốn che chở cho học trò, cuối cùng lại phải đứng nhìn những người mình dẫn dắt lần lượt đi đến tận cùng con đường đã chọn. Ông có thể gánh lấy cái chết của mình nhưng không thể gánh thay số phận của những người đã đặt niềm tin nơi mình.
Nỗi đau của Quan Văn không cần cất thành lời. Nó nằm trong một ánh mắt, một hơi thở, một khoảng lặng trước khi bước tiếp. Phía sau vẻ uy nghiêm ấy là một người thầy phải chứng kiến những học trò mình yêu quý lần lượt bước vào cuộc thử thách sau cùng. Ông hiểu nỗi mất mát của người ở lại nhưng cũng hiểu rằng, trước đại cuộc, có những lựa chọn không thể bị níu giữ bởi tình riêng.
Với Hứa Vĩ Văn, Quan Văn cũng đánh dấu một bước chuyển đáng nhớ sau hơn hai thập niên diễn xuất. Những vai diễn lịch sử, cách mạng gần đây đưa anh trở lại với những câu chuyện về quê hương, đất nước và con người Việt Nam, những câu chuyện mà anh cho rằng điện ảnh vẫn còn rất nhiều điều để kể. Có người nhập thế bằng gươm giáo, có người định thế bằng mưu lược. Quan Văn thuộc về vế sau. Ở ông, sức mạnh không nằm nơi cánh tay cầm kiếm mà ở cái tâm không loạn trước nghịch thế, cái trí biết nhìn xa hơn một trận chiến, và khí tiết đủ vững để giữ người khác cùng đi đến tận cùng đại nghĩa.
Trong Hộ Linh Tráng Sĩ, Đăng Trần đảm nhận vai Tráng sĩ Sông nước, một nhân vật gắn với những trận chiến giữa sông nước, núi rừng và hang động Hoa Lư. Với mười năm luyện võ, những cảnh hành động vốn không còn xa lạ với nam diễn viên. Nhưng khi xuống nước, mọi thứ lại đổi khác. Bộ trang phục vốn nhẹ trên cạn trở nên nặng nề khi thấm nước, từng chuyển động, nhịp thở và đòn đánh đều phải được tính toán lại. Trong điều kiện ấy, sức mạnh không còn nằm ở lực đánh, mà ở khả năng làm chủ cơ thể giữa một không gian luôn chuyển động.
Những dòng sông, hang động, núi đá và đền cổ của Ninh Bình cũng dần trở thành một phần của thế giới ấy. Lần đầu tiên, nền tảng võ thuật mà Đăng Trần tích lũy suốt nhiều năm được đặt vào câu chuyện về những con người Việt Nam sống cách hiện tại hơn nghìn năm.
Hơn một nghìn năm sau, những con người ấy trở lại qua hình hài của những diễn viên thế kỷ XXI. Từ sử liệu, di tích, núi sông Hoa Lư đến võ thuật, phục trang và những câu chuyện còn lưu lại, họ lần tìm dấu vết của một thời đại đã xa. Có người giữ chữ trung, có người đi qua chữ dũng, có người lấy trí định thế, có người lấy nghĩa giữ lời. Bốn con người, bốn cách đứng giữa thời cuộc, nhưng sau cùng cùng gặp nhau ở một điểm: sức mạnh không chỉ nằm trong thanh kiếm, mà nằm ở điều một con người nhất quyết không buông khi đứng trước sinh tử.
