Cuối tuần lạc lối cùng Phoebe Bridgers - Nỗi đau hoá thành nghệ thuật chữa lành
“Lost weekend” từng là thành ngữ chỉ những cuối tuần chìm trong tiệc tùng chè chén hay các rắc rối cá nhân. Thuật ngữ này nhanh chóng trở thành hiện tượng văn hoá đại chúng sau khi cuốn tiểu thuyết The Lost Weekend của Charles Jackson ra mắt năm 1944, một năm sau, bộ phim cùng tên do Billy Wilder đạo diễn ra mắt và giành nhiều giải Oscar.
Phoebe Bridgers cũng có những cuối tuần lạc lối như vậy, nhất là sau khi người cha qua đời và tình yêu cùng nam diễn viên Paul Mescal đứt đoạn. Sau 6 năm kể từ Punisher, Phoebe chính thức trở lại với album phòng thu thứ 3 mang tên Lost Weekend, đi sâu vào những khía cạnh tổn thương cũng như cách tự chữa lành.
Nghệ thuật hàn gắn tổn thương
Tình yêu cũng như nỗi cô đơn, hạnh phúc hay sự mất mát vẫn thường là chủ đề của sáng tạo nghệ thuật. Sau một năm ngập tràn những đĩa nhạc xuất sắc lấy sự vụn vỡ để tạo hình như petals của Ariana Grande, you seem pretty sad for a girl so in love (Olivia Rodrigo), Lost Weekend lại càng giống một tác phẩm chứa đầy những mảnh vỡ của tâm hồn.

Dù cố ý hay không, Phoebe Bridgers đã cố gắng tạo ra một đĩa nhạc thành thực nhất. Cô không kể lể quá nhiều chi tiết nhưng thể hiện những cảm xúc một cách chân xác. Mỗi bài hát trong album chính là những mảnh vỡ đó, to - nhỏ, nặng - nhẹ, đều chứa đựng những trạng thái cảm xúc khác nhau.
Ngay từ bìa album, người xem đã cảm nhận được sự lạnh lẽo và hư ảo khi khuôn mặt của Phoebe Bridgers hiện lên như một bóng ma. Có thể đó là một concept xuyên suốt mà Phoebe đã định hình về mặt nhận diện, từ hình ảnh “ghost” trên bìa đĩa Stranger in the Alps hay hình ảnh bộ trang phục bộ xương trong ánh đèn đỏ của Punisher. Trong lần trở lại này, bóng ma đó đã hoàn toàn chiếm chỗ, dự đoán một đĩa nhạc sẽ càng buồn thương, ảm đạm và lạnh lẽo hơn trước đây.
Lost Weekend như một dòng trần thuật tuôn trào, chứa đựng cả quá khứ, hiện tại và tương lai thông qua một sự vỡ nát, một vết thương đang dần lành lại. Tất nhiên, không có điều gì còn nguyên vẹn sau khi vỡ nát, nhưng chính điều đó đã làm nên sự độc bản, chứa đựng lịch sử để tiếp tục tiến về tương lai.
Để rồi ngay từ track đầu tiên, khán giả nghe thấy những thanh âm được làm méo mó cùng một nỗ lực vượt thoát ra bên ngoài (The Outside). Ca khúc những tưởng mở ra bên ngoài nhưng lại như muốn chui lại vào bên trong, với bóng tối của vụn vỡ. Bài hát mở ra một thời kỳ tang chế dành cho những người thân yêu và chính Phoebe Bridgers.
The Outside cũng mở ra mạch câu chuyện thứ nhất của Lost Weekend, hát về người cha đã qua đời. Để rồi ta được gặp lại nỗi đau, sự ám ảnh đó trong Haunted, Still Standing, I Can’t Wait. Ngay ở đây, người nghe cảm thấy sự đồng cảm giữa Phoebe và Sufjan Stevens, khi anh hát về người mẹ đã bỏ rơi mình trong Carrie & Lowell. Vì thế, nỗi đau ở đây càng trở nên phức tạp, đầy sự thương xót nhưng vẫn còn chấn thương tâm lý, giữa yêu thương và hờn giận, giữa tha thứ và buông bỏ.
Mạch câu chuyện thứ 2 của Lost Weekend chính là những bài hát về tình yêu đã mất. Lost Boys là những kỷ niệm đầy phiêu lưu, nơi người đàn ông tên Bobby khiến cô yêu nhưng rồi lại vụt mất. Để rồi sau đó, Bobby lại xuất hiện một lần nữa ở ca khúc thứ 5. Lựa chọn màu sắc shoegaze mang lại vẻ thanh tao ảo mộng, tình yêu giờ đây chỉ còn lại trong những trí nhớ mơ hồ. Và trong Liberty Tree Mall, cái tên Bobby lại vang lên thêm một lần nữa.

Đa số các bản nhạc trong Lost Weekend không được viết theo lối thông thường, gồm verse, pre-chorus, chorus, bridge, outro. Thay vào đó, đĩa nhạc được lấp đầy bằng các bài hát thiếu vắng sự hoàn hảo và có “size gap” khác nhau. Có những bài hát ngắn chưa đầy 1 phút, có bài kéo dài gần 5 phút; có bài kể trọn vẹn một câu chuyện, lại có bài chỉ là một câu hát được lặp đi lặp lại kèm một đoạn voicemail, lại có bài hát không lời.
Mỗi ca khúc gợi liên tưởng đến nghệ thuật Kintsugi và sự chân thật chính là vàng ròng, là chất keo gắn kết những thành phần này lại với nhau. Ở Lost Weekend, người nghe nhạc cảm nhận điều này càng rõ hơn nữa.
Dù là hát về chủ đề tình yêu hay sự mất mát khi người thân qua đời, Phoebe Bridgers luôn chú ý đến cảm giác trống rỗng, và đôi khi còn cả sự thông tuệ. Giữa những nỗi đau, nữ ca sĩ đã vẽ nên một bức tranh âm nhạc nhiều mảng xám nhưng không quá bi luỵ hay tiêu cực.
Lối viết lời ca chân thực, không quá chi tiết nhưng lại chứa nhiều hình ảnh, khiến người nghe dễ dàng bước vào không gian được nhắc đến. Cũng chính lúc đó, khán giả cảm thấy như được chữa lành, trong một mối đồng cảm sâu sắc. Như trong ca khúc Haunted, Phoebe Bridgers đã hát, “bạn không nên mở ra một trái tim vốn đã vỡ nát”. Nhưng cô đã làm, không phải để tụng ca đau khổ, mà để thấu hiểu và hàn gắn.
“Giọng nữ” đặc biệt nhất đương thời
Lost Weekend vừa giữ được bản sắc âm nhạc của Phoebe Bridgers, ở những phút ngẫu hứng bất ngờ và “đoạn tuyệt” với sự bắt tai, nhưng lại giữ được nhịp độ và ổn định hơn so với 2 album trước đó. Điều này, một phần đến từ việc nữ ca sĩ đã cộng tác với những tên tuổi tài năng hàng đầu hiện nay như Tony Berg và Ethan Gruska, Jack Antonoff hay Alex G…
Có người cho rằng Phoebe Bridgers sở hữu nhãn quan của một nhà làm phim, nhất là trong cách mở đầu tác phẩm. Những ca khúc của cô đôi khi khiến người nghe bối rối, bất ngờ đưa họ đến một khung cảnh xa lạ hay giữa một xung đột. Cũng có lúc, cô mở ra một thế giới đầy mộng ảo (như cách của Stanley Kubrick hay David Lynch) rồi bất ngờ chuyển hướng sang những chi tiết đầy thực tế, trần trụi.
Trong Lost Weekend, người nghe cũng có thể thấy Phoebe Bridgers đã có những liên hệ trực tiếp đến những tác phẩm điện ảnh kinh điển như The Lost Weekend (1945), The Shining (1980)... Nhưng “nhãn quan điện ảnh” không phải là sự xuất chúng duy nhất mà Bridgers sở hữu. Âm nhạc của cô đặc sắc còn ở cả khía cạnh biểu đạt, cách viết lời cũng như giọng hát "nguyên thuỷ".
Âm nhạc của Phoebe Bridgers luôn cùng lúc chứa đựng những yếu tố chính xác, kỳ lạ và đẹp đẽ. Nó là lời cầu nguyện và bài ca về nơi chốn mà ta đang sống, ngay cả lúc chứng kiến nó dần sụp đổ. Đây cũng là “trademark” (nhãn hiệu) của riêng nữ ca sĩ, giữa rất nhiều nghệ sĩ độc đáo khác trong ngành âm nhạc hiện nay.
Phoebe Bridgers luôn mang một cảm thức độc đáo khi tiến vào địa hạt indie folk, đồng thời cũng mang đến những khía cạnh đặc trưng trong cách viết lời ca. Với tài năng và phong cách độc đáo của mình, Phoebe Bridgers từng hợp tác với nhiều nghệ sĩ nổi bật như Fiona Apple, The National và Matt Berninger, Lord Huron, The 1975, SZA…

Vẻ u buồn có phần lãnh đạm, khả năng nắm bắt và truyền tải những cảm xúc bằng sự tối giản luôn làm cho âm nhạc của cô trở nên bí ẩn, cuốn hút. Chính điều này cũng đã tạo nên dấu ấn đặc trưng, và đã truyền cảm hứng cho không ít các nghệ sĩ khác.
Các tác phẩm và phong cách của Phoebe Bridgers đã ảnh hưởng đến nhiều nghệ sĩ trẻ, đặc biệt là những nữ nghệ sĩ có sự giao thoa giữa indie và pop. Olivia Rodrigo đã khai thác khía cạnh buông xuôi đầy bi hài, trong khi đó, Audrey Hobert có lẽ đã bị ảnh hưởng bởi tư duy “tự phủ nhận bản thân” ở Bridgers.
Thậm chí, những ca sĩ vốn được biết đến với những sản phẩm nhạc pop được trau chuốt kỹ lưỡng như Gracie Abrams (vốn được cho là chịu ảnh hưởng lớn từ Taylor Swift), thì phong cách của Bridgers vẫn hiện diện như một cảm hứng chủ đạo. Điều này cho thấy, giọng ca Lost Weekend không chỉ là một trong những ca sĩ tiên phong của dòng nhạc indie/alternative mà còn gây ảnh hưởng lớn đến thế hệ nghệ sĩ pop đang định hình phong cách riêng.