Và tất nhiên, phim hay nhất (Best Picture) là hạng mục được quan tâm nhất tại mỗi kỳ Oscar.

Nhưng liệu câu chuyện một người cha cố gắng cứu mạng con gái của mình hay một người mẹ chìm trong đau khổ vì mất con sẽ đáng giá hơn lời xin lỗi muộn màng của một người cha với con gái, hay cặp anh em sinh đôi cố gắng cứu rỗi linh hồn của người còn lại? Những vọng âm về cuộc chiến chống lại chủ nghĩa độc tài mới sẽ hay hơn người chữa bệnh tâm linh ở lại chiến đấu? Liệu môn thể thao bóng bàn sẽ thắng môn đua xe công thức một; và một võ sư sẽ hấp dẫn hơn một người chơi kèn harmonica?

Giải thưởng phim hay nhất của Oscar không chỉ là đường đua của những so sánh đơn lẻ kể trên. Nó là tập hợp của những dấu ấn, qua nghệ thuật kể chuyện, bởi ngôn ngữ điện ảnh, bằng tài năng và ý nghĩa được "tái trình hiện" qua những khuôn hình. Lễ trao giải Oscar đã bước vào giai đoạn nước rút, khi mà những ứng viên hàng đầu cho giải thưởng Phim hay nhất đã dần được xác định. Điều chúng ta chờ đợi không chỉ là lời tuyên bố "Và người chiến thắng..." mà chính là câu chuyện điện ảnh nào đang phản ánh hiện thực thế giới này.

Điện ảnh là một nhẽ, còn giải thưởng lại là một nhẽ khác. Vậy thì, có gì trong từng bộ phim hay nhất được đề cử giải Oscar 2026?

One Battle After Another

"Nhà cái" Kalshi đang đổ dồn cá cược vào One Battle After Another với tỷ lệ thắng lên đến 78%. Điều này cho thấy "sự hợp lý" giữa ngôn ngữ điện ảnh độc đáo của Paul Thomas Anderson và bầu không khí chính trị xã hội tại Mỹ (đừng quên, Oscar là giải thưởng điện ảnh trước hết là của nước Mỹ).

Tác phẩm không chỉ nói với chúng ta về những cuộc chiến trên những khuôn hình và trong hiện thực mà còn là câu chuyện bảo vệ thế hệ tương lai. Một người cha già cỗi và bạc nhược đánh mất mọi lý tưởng sống lại tìm thấy ý nghĩa cuộc đời mình trong hình ảnh của người con, đại diện cho thế hệ mới.

Với khán giả Việt Nam, thưởng thức One Battle After Another mang dấu ấn của trải nghiệm điện ảnh khác hơn. Những "bộ lọc" chính trị dường như phần nào đã được gỡ bỏ để khán giả được hoà câu chuyện, tình tiết và những màn diễn xuất ấn tượng. Ở đó, người xem cảm nhận một ngôn ngữ điện ảnh độc đáo và giàu nghệ thuật, những khám phá mới so với những tác phẩm xuất sắc và kinh điển trước đây của Paul Thomas Anderson như Magnolia, Boogie Nights, There Will Be Blood, Phantom Threads…

Sinners

Có thể nói, Ryan Coogler đã tạo ra một trong những khoảnh khắc điện ảnh thú vị nhất năm vừa qua. Với thể loại kinh dị (horror) với chủ đề ma cà rồng (vampire), Coogler đã tạo nên một bản hoà nhạc tuyệt đối điện ảnh, khi ma mị với folk (nhạc dân gian), khi lạnh lẽo với blues, có khi lại nhập định cuồng loạn với âm hưởng soul với đôi chút gothic miền nam nước Mỹ.

Sinners kể câu chuyện về hai anh em Smoke và Stack muốn làm chủ số phận và sự tự do nhưng bị cuốn vào cuộc chiến chống lại ma cà rồng. Sinners cũng nói về văn hoá của người da đen đầy màu mỡ, tưởng chừng bị cướp bóc nhưng vẫn được truyền thừa, phát triển tốt tươi. Sinners còn là câu chuyện của những người vượt ách nô lệ bằng chính sự nỗ lực, đức tin của họ.

Sinners cũng lập kỷ lục là phim có nhiều đề cử nhất trong một mùa lễ Oscar (16 đề cử). Tác phẩm này có thể thay đổi cách nhìn của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ về những tác phẩm kinh dị, khi nó ẩn chứa nhiều khía cạnh độc đáo với nhiều lớp ý nghĩa khác nhau.

Hamnet

William Shakespeare, Agnes (vợ đầu của Shakespeare), Hamnet và vở kịch Hamlet là những từ khoá đủ để dẫn lối khán giả trở về một trong những kịch tác giả vĩ đại nhất mọi thời đại, và nguồn gốc của một trong những bi kịch khó quên nhất trong nền kịch nghệ nước Anh và nhân loại. Đặc biệt hơn, bộ phim không đi vào cái lối “cliché” của việc vén màn bí mật nhưng là gảy lên một khúc đồng cảm đầy tình người.

Hamnet là một bi kịch đầy hy vọng, những giọt nước mắt và sự hoá thân của nỗi buồn đau thành nghệ thuật kinh điển. Chloé Zhao như một nhà giả kim thuật tài ba, người chế tác nên một câu chuyện chấn động tâm can về tình mẫu tử và phụ tử, tạo nên những trải nghiệm điện ảnh khó quên trong nền điện ảnh đương đại.

Sentimental Value

Sentimental Value là một cuộc hoà giải thế hệ, khi những người làm cha mẹ tìm cách “sửa lại lỗi lầm”, những người con học cách chấp nhận và tự chữa lành sau những sang chấn tâm lý hậu tuổi thơ. Bộ phim ngân lên trong người xem sự thấu cảm và cách để tái cấu trúc lại mối quan hệ gia đình rạn nứt tưởng chừng không lành lại được.

Tác phẩm giống như kỹ thuật kintsugi của người Nhật, ghép nối lại những mảnh vỡ không phải để giống như ban đầu, mà để nhìn thấy vẻ đẹp mới trên chính vết nứt đã lành lại. Khi người ta nhận ra lỗi lầm và nỗi u uẩn của mình đó cũng là lúc hành trình chữa lành bắt đầu. Sentimental Value nhắc nhở cho người xem về những điều nhỏ bé mà phi thường như vậy.

Marty Supreme

Marty Mauser, một chàng trai trẻ độ tuổi 20 không chịu yên thân làm quản lý một cửa hàng bán giày. Sống trong tầng lớp thấp, Marty nuôi dưỡng niềm đam mê bóng bàn, muốn bước lên đỉnh danh vọng bằng môn thể thao này. Nhưng cuộc sống không giống cuộc đời, và Marty dù có “vô song” đến đâu cũng bị hệ thống, xã hội “đẩy” về nơi mà anh cố gắng “chui ra”.

Marty Supreme không phải là một kiểu The Pursuit of Happyness dù nam chính luôn mưu cầu hạnh phúc và nỗ lực để đạt ước mơ. Bộ phim là một khía cạnh hoàn toàn ngược lại, cho thấy cách con người muốn vượt lên số phận nhưng lại chính vận mệnh hết lần này đến lần khác tìm cách nhấn chìm.

Bộ phim chính kịch - hài, thể thao của đạo diễn Josh Safdie là cái nhìn thực tế về theo đuổi giấc mơ của người trẻ. Ở đó, họ có thể đánh đổi mọi thứ để có thể đạt được những nấc thang mới trong xã hội. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những quyết định khó vãn hồi.

The Secret Agent

The Secret Agent của đạo diễn Kleber Mendonca Filho như được rút ra từ trí tưởng tượng thay vì là một bộ phim được viết kịch bản hoàn hảo. Vì thế, hình ảnh trong phim đôi khi đẹp một cách choáng ngợp, đôi khi lại bốc mùi và kinh tởm đầy khó chịu. Bộ phim là một cơn ác mộng được trau chuốt tinh mỹ và tinh tế, theo dấu Marcelo, một người đàn ông đã chạy trốn khỏi các hoạt động kinh doanh tham nhũng và lợi ích của chính phủ.

Gạt đi yếu tố chính kịch và điệp viên, The Secret Agent nói về cách con người chấp nhận một thế giới nơi những điều tồi tệ có thể xảy ra, và học cách sống chung với nó.

Train Dreams

Train Dreams là bản tường thuật 80 năm cuộc đời của Robert Grainier, và là tấm gương phản chiếu kiếp nhân sinh của chúng ta. Thông qua bộ phim, ta được soi lại chính mình và chiêm nghiệm về sự vô thường của kiếp sống. Bộ phim gợi nhắc cho ta về sự tĩnh lặng và êm ả, của những sự yên bình mà ta luôn tìm kiếm hoá ra không ở đâu xa xôi mà chính ở tâm trí trong chính mình.

Đạo diễn Clint Bentley khiến người hâm mộ quay về ngôn ngữ điện ảnh chậm. Bộ phim từ từ “đốt cháy” chúng ta bằng những câu hỏi lớn lao về cuộc đời, kiếp người, niềm hạnh phúc, và nỗi sợ. Train Dreams cũng nhắc chúng ta về “nhân sinh như mộng”, và rằng cứ sống trọn kiếp người với những niềm vui nhỏ nhắn mỗi ngày.

Bugonia

Bugonia là một từ trong tiếng Hy Lạp cổ có nghĩa là "hậu duệ từ một con bò đực". Nó ám chỉ một nghi lễ bắt nguồn từ truyền thuyết rằng ong có thể tự sinh ra từ xác một con bò đực bị giết mà không cần đổ máu, một hình thức hiến tế thường dẫn đến sự đau khổ kéo dài cho con vật.

Vậy điều gì xảy ra khi loài ong tuyệt diệt? - Hệ sinh thái toàn cầu sẽ sụp đổ, khủng hoảng lương thực nghiêm trọng sẽ xảy ra. Điều này kéo theo nạn đói ở phạm vi toàn cầu, sự suy giảm của đa dạng sinh học và sự tuyệt chủng của nhiều loài động vật và thực vật.

Bugonia của Yorgos Lanthimos trên thực tế không đề cập trực tiếp đến câu chuyện tuyệt diệt này nhưng mang đến cảm giác về một thế giới đầy ảm đạm, về một thế giới đang đến bờ vực diệt vong. Trong khi mải mê theo đuổi những huyền thoại, những hài hước và tiêu khiển bằng sự giật gân, bộ phim đã dẫn chúng ta đến gần hơn với viễn cảnh tận thế.

Frankenstein

Nếu như đạo diễn Matt Reeves khai thác hình tượng siêu anh hùng Batman ở khía cạnh tăm tối và “trầm cảm” trong thời kỳ đầu chiến đấu chống tội phạm thì Frankenstein của Guillermo del Toro khai thác khía cạnh “hiện sinh” của cả hình tượng nhà khoa học thiên tài Victor lẫn The Creature. Bộ phim cho ta thấy kết cục của những người muốn đóng vai thánh thần, và sự ngây thơ “bẩm sinh” của bất cứ tạo vật nào trên thế giới.

Frankenstein là một nỗ lực khác trong tái thiết lập các điểm nhìn về những vật đã quen thuộc với khán giả đại chúng, và mang đến những cách tiếp cận mới mẻ mà không phá hỏng đi những hình tượng văn chương đã trở thành kinh điển.

F1

Không có quá nhiều điều để nói về F1 của đạo diễn Joseph Kosinski ngoài những đường đua xe công thức một quá đẹp, mồ hôi, nguồn năng lượng chạy rần rật trong cơ thể, và một phong vị thưởng thức phim đầy tính giải trí và thỏa mãn.

Lễ trao giải Oscar lần thứ 98 sẽ diễn ra tại Nhà hát Dolby Theatre (Mỹ) vào Chủ nhật, ngày 15/3/2026.