Thật sáo mòn khi gọi Cape Town, thủ đô lập pháp của Nam Phi là “thành phố của những đối lập”, nhưng đó lại chính là bản chất của nơi này. Ở đây, các trường đại học, trung tâm nghệ thuật và những nhà hàng sang trọng ven biển cùng tồn tại với những khu ổ chuột và các township (đơn vị hành chính tương đương xã hoặc huyện nhỏ) trải rộng. Đây cũng là nơi bà Charlize Theron sinh ra và bà hiểu rõ những vấn đề của vùng đất này hơn ai hết.

Năm 2007, bà sáng lập dự án Charlize Theron Africa Outreach Project (CTAOP) với mong muốn biến danh tiếng của mình cùng khát khao giúp đỡ cộng đồng thành những hành động cụ thể và hiệu quả. “Chúng tôi muốn làm điều gì đó mà chúng tôi thực sự cảm thấy cần thiết thay vì chen vào những gì người khác đã và đang làm”, bà chia sẻ.

Từ điểm khởi đầu là tập trung vào công tác phòng ngừa HIV/AIDS, CTAOP dần mở rộng phạm vi hoạt động, xây dựng mạng lưới hợp tác với các dự án địa phương. Về cốt lõi, CTAOP xác định những nhu cầu cấp thiết trong cộng đồng, sau đó tìm các sáng kiến địa phương đang giải quyết vấn đề đó, rồi hỗ trợ thêm nguồn lực và tài chính để các lãnh đạo địa phương mở rộng tác động, tạo ra thay đổi bền vững và đồng thời nuôi dưỡng thế hệ lãnh đạo kế tiếp.

Từ đó, tổ chức có mặt tại trường đại học Cape Town (University of Cape Town) để gặp gỡ một số sinh viên đang thụ hưởng chương trình học bổng của CTAOP. “Tôi yêu chương trình này bởi vì tôi đã tận mắt chứng kiến những người trẻ đầy nội lực có thể làm được những gì”, bà Charlize Theron khẳng định. “Họ là những nữ sinh trẻ được nhiều chương trình học bổng và các hiệp hội địa phương khác nhau giới thiệu đến CTAOP trước khi được chương trình của chúng tôi trao học bổng chi trả toàn bộ chi phí đại học”, bà nói thêm.

“Trước đây tôi luôn lo lắng về học phí, còn bây giờ, trong suốt quá trình học, tôi chưa bao giờ phải bận tâm đến tiền học hay việc tối nay mình có bị đói không”, chị Onesimo, một sinh viên trong chương trình học bổng của CTAOP chia sẻ.

Để đủ điều kiện nhận học bổng, các ứng viên phải đáp ứng ba tiêu chí: năng lực học tập cùng ý thức trách nhiệm để hoàn thành chương trình học, phẩm chất lãnh đạo nổi bật và tinh thần cống hiến cho cộng đồng. Bên cạnh đó, tất cả các ứng viên đều phải viết một bài luận cá nhân. Chị Miché nhớ lại câu mở đầu bài luận của mình: “Bài viết bắt đầu bằng câu: Tôi đến từ những tiếng súng trong khu phố của mình. Tôi đến từ những bé gái nhỏ xíu và những đứa trẻ chân trần chạy ngoài đường. Tôi đến từ những bà mẹ trẻ kiệt sức, làm việc không ngừng vì gia đình. Tôi đến từ những người phụ nữ da màu chăm chỉ”. Lắng nghe họ kể về xuất thân của mình thật xúc động và điều đó càng trở nên rõ ràng hơn khi nhìn vào chặng đường họ đã đi qua. Họ toát lên sự tự tin, niềm tin vào giá trị bản thân và ý thức rằng mình xứng đáng với một cuộc đời có ý nghĩa. Tất cả cô gái trẻ bước vào chương trình học bổng với nhiều mục tiêu riêng nhưng chính học bổng đã cho họ một điểm chung, một khoảng dừng cần thiết, tạm rời khỏi áp lực mưu sinh thường trực để có thời gian và không gian hiểu mình là ai và mình muốn đi về đâu trong cuộc đời. Chị Onesimo từng mơ ước mở một thư viện để dạy trẻ em học chữ, để “mang đến cho trẻ em trong cộng đồng của mình một lựa chọn khác ngoài việc bỏ học và rơi vào con đường tội phạm”. Hiện, giấc mơ ấy vẫn còn đó, song chị cũng nhận ra mình muốn trở thành một chuyên gia y khoa nghiên cứu mô bệnh học để chẩn đoán bệnh (pathologist), hỗ trợ các bác sĩ chẩn đoán và chữa bệnh.

Câu chuyện của chị Siphosihle mang một sức nặng đặc biệt. Họ lớn lên trong vai trò chăm sóc một cậu bé vẫn được gọi là em trai nhưng thực chất là con trai của chị gái mình. Cậu bé chưa từng có giấy khai sinh - yếu tố mang tính “sống còn” để một đứa trẻ có quốc tịch, giấy tờ tùy thân, đồng thời là yếu tố quyết định khả năng tiếp cận y tế, giáo dục và cả cơ hội việc làm trong tương lai.

Việc một đứa trẻ thiếu các giấy tờ cần thiết khiến các em rơi vào tình trạng cực kỳ dễ tổn thương, nhiều em không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải lang thang trên đường phố. “Tôi muốn tạo ra một chiến dịch hỗ trợ trẻ em làm giấy tờ tùy thân để các em có thể đi học. Nếu không, các em sẽ lang thang ngoài đường phố và bị những đứa trẻ lớn hơn lôi kéo làm điều sai trái”, chị Siphosihle nói. Khi em trai chị đã có giấy tờ hợp pháp và được đến lớp, những người chị của cậu bé dần chuyển trọng tâm sang những mục tiêu khác gắn chặt hơn với bản sắc cá nhân của chính mình.

Họ theo học ngành nghiên cứu về giới và chuyển hóa xã hội tại Khoa Nữ quyền châu Phi, đồng thời tham gia công tác vận động và nghiên cứu về những bản dạng, bản sắc bị đẩy ra bên lề xã hội. “Tôi muốn quay trở lại một ngôi trường giống như nơi tôi từng học, để làm việc cùng các bạn trẻ queer (những người có xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới không thuộc chuẩn dị tính truyền thống), trang bị cho các em những kỹ năng cần thiết. Việc các bạn trẻ queer bị sát hại và sự kỳ thị xung quanh họ không chỉ dừng lại ở lời nói, nó có thể là hành vi bạo lực về thể xác. Tôi muốn tạo ra một không gian nơi các em có công cụ để tự lên tiếng cho chính mình và hiểu rằng bản dạng giới của các em không có gì sai trái”, chị Siphosihle chia sẻ.

Chị Miché tự nhận mình là một người kể chuyện (storyteller). “Ở nơi tôi sinh ra, có vô vàn con người và những câu chuyện đáng để lắng nghe. Tôi thích ngồi lại với những người lớn tuổi, nghe họ kể về cuộc sống trước khi chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid kết thúc và về cách mọi thứ đã đổi thay cho đến hôm nay. Tôi ngồi xuống, lắng nghe, thấm dần những câu chuyện ấy và nghĩ rằng: “Đây chính là điều có ý nghĩa. Tôi muốn bước vào ngành công nghiệp điện ảnh, viết kịch bản, làm đạo diễn. Và khi đã xây dựng được một nền tảng cho riêng mình, tôi sẽ quay trở lại cộng đồng, tổ chức các workshop (lớp học ngắn hạn) cho người trẻ, để họ cũng có cơ hội bước chân vào lĩnh vực này”. Khát vọng ấy phần nào phản chiếu chính hành trình của bà Charlize Theron - một người đã thành công trong điện ảnh rồi quay về cống hiến cho cộng đồng nơi mình sinh ra. “Việc tên của bà gắn liền với dự án này truyền cảm hứng cho tôi rất nhiều. Nó nhắc tôi rằng đầu tư cho bản thân là chưa đủ mà còn phải đầu tư cho những người khác”, chị Onesimo bày tỏ.

Chương trình học bổng là một trong hai chương trình của CTAOP nhận được sự đồng hành từ Dior Beauty.

Là đại sứ lâu năm của thương hiệu này, nữ diễn viên Charlize Theron luôn tận dụng mọi cơ hội để giới thiệu về dự án mà bà gắn bó. Khi Dior Beauty quyết định mở rộng hỗ trợ, bà Theron đề nghị phía thương hiệu gạt bỏ những định kiến sẵn có và trực tiếp đến Nam Phi để tận mắt chứng kiến những thực tế đang diễn ra tại đây.

“Bà Charlize đã tạo điều kiện để chúng tôi đến Nam Phi, qua đó khám phá và hiểu rõ hơn những tác động thực tế đầy ấn tượng mà CTAOP đang mang lại cho các tổ chức địa phương”, bà Cécile Lochard, Giám đốc Phát triển Bền vững của Dior Beauty chia sẻ.

Trong khi đó, bà Ashlee George, Giám đốc điều hành CTAOP, nhấn mạnh: “Một trong những điểm đặc biệt của CTAOP nằm ở sự hiện diện lâu dài và mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với các đối tác địa phương. Với bà Charlize và đội ngũ của dự án cam kết đồng hành bền bỉ theo thời gian. Điểm cốt lõi trong cách chúng tôi làm việc là đồng hành cùng các lãnh đạo cộng đồng - những người hiểu rõ nhất nhu cầu và thách thức tại địa phương. Vai trò của CTAOP là tìm ra hình thức hỗ trợ phù hợp nhất để họ có thể hiện thực hóa những giấc mơ cho chính cộng đồng của mình”.

Trong chuyến đi này, đoàn của Dior Beauty đã ghé thăm Philisa Abafazi Bethu (PAB) - một tổ chức đặc biệt do bà Lucinda Evans dẫn dắt, người phụ nữ được ví như “một nguồn sức mạnh tự nhiên” trong nỗ lực làm chuyển động cấu trúc xã hội tại các khu township. “Việc ghé thăm không gian độc đáo này thực sự mở ra cho chúng tôi một cách nhìn khác. Bà Lucinda là một người phụ nữ mạnh mẽ, đồng thời là một trong những tiếng nói có ảnh hưởng sâu rộng tại đất nước của bà. Tôi lập tức nhận ra đây là một sáng kiến xứng đáng được đồng hành và ‘khu vườn trị liệu’ đang được vận hành ngay tại đây đã hoàn toàn thuyết phục chúng tôi”, bà Cécile Lochard hào hứng.

"Đây là khu vườn Mandala. Vòng tròn ở trung tâm là nơi mọi người ngồi lại với nhau, cũng là nơi các loài cây thuốc mọc lên. Khi bạn ngồi xuống, một loài cây sẽ chạm vào lưng bạn, và đó là khoảnh khắc ấy đánh dấu sự khởi đầu của quá trình chữa lành. Cái tên Philisa Abafazi Bethu, theo nghĩa đen, có nghĩa là ‘Chữa lành những người phụ nữ của chúng ta’", bà Lucinda Evans giải thích mô hình hoạt động của “khu vườn chữa lành”.

CTAOP lần đầu liên hệ với bà Lucinda trong thời kỳ COVID-19 hoành hành, khi tình hình tại các khu township trở nên đặc biệt nghiêm trọng. “Phụ nữ bị phong tỏa chung với những kẻ bạo hành, bạo lực gia đình gia tăng trong khi trẻ em không được đến trường. Tôi nghĩ rằng thực phẩm có thể mang lại sự bình yên cho các gia đình”. Yêu cầu đầu tiên bà đưa ra cho CTAOP là lương thực. “Chúng tôi đã nuôi 3.000 người mỗi ngày, bảy ngày một tuần, trong suốt 19 tháng. Tôi có 21 căn bếp, 105 tình nguyện viên, phục vụ các bữa ăn giàu đạm, chủ yếu là đạm từ thực vật”, bà Lucinda cho biết.

Khuôn viên của PAB nổi bật giữa những con hẻm chật hẹp, thiếu thốn của khu township. Đằng sau cánh cổng cao và hàng rào thép gai là những container có mái che cách nhiệt, cửa sổ và cửa ra vào được sơn màu rực rỡ nhằm tạo cảm giác thân thiện cho trẻ em và người cao tuổi đến thăm “khu vườn” mỗi ngày. Bên cạnh cửa là “Baby Box” - một chiếc hộp lớn giống như hộp thư, nơi những phụ nữ không thể nuôi con có thể đặt con sơ sinh của mình vào.

Khi em bé được đặt bên trong, chuông báo động sẽ vang lên. Khi đó, người mẹ có đủ thời gian rời đi còn các tình nguyện viên của trung tâm sẽ đưa đứa trẻ đến bệnh viện để các cơ quan bảo vệ trẻ em tiếp nhận.

Bà Lucinda cho xây dựng “Baby Box”

Baby Box ra đời nhằm giảm tình trạng các em bé bị bỏ lại trong cống rãnh hoặc giữa các đống rác. Ít nhất, chiếc hộp này cũng mang lại cho một số em cơ hội được sống. Dù chính quyền địa phương phản đối bà về điều này cũng như về nhiều vấn đề khác với cáo buộc bà vượt quá thẩm quyền, chiếc hộp ấy đã cứu sống ít nhất năm em bé và bà kiên quyết không dỡ bỏ nó.

Hiện có hai chương trình chính đang được triển khai tại đây. Thứ nhất là chương trình sau giờ học dành cho trẻ em, nơi các em được ăn một bữa đầy đủ mỗi ngày, và đôi khi đó chính là bữa ăn duy nhất trong ngày của các em, là nơi các em được vui chơi trong môi trường an toàn và tham gia các buổi trị liệu nhóm nhằm giúp các em ổn định cảm xúc những sang chấn tâm lý. “Một đứa trẻ lớn lên trong gia đình bạo lực cảm nhận rất rõ mọi cảm xúc nhưng lại không có khả năng diễn đạt. Khi đến tuổi đi học, đứa trẻ trở nên vô cùng hung hăng mà không một ai hiểu vì sao nó trở nên như vậy. Vì thế, chúng tôi sử dụng trị liệu nghệ thuật và âm nhạc để giúp các em học cách tự điều tiết cảm xúc. Mục tiêu không chỉ là phá vỡ vòng lặp bạo lực, ngăn các em trở thành người gây bạo lực trong tương lai, mà quan trọng hơn là có thể trao cho các em khả năng lên tiếng khi có vấn đề xảy ra để các em có thể lớn lên vững vàng hơn”, Bà Lucinda giải thích.

“Thực ra, không nên quá nhấn mạnh vào ‘khả năng chịu đựng’, bởi trẻ em cần được là trẻ em, chúng cần được vui chơi và trải nghiệm một cách trọn vẹn. Mặc dù vậy, trong nhiều trường hợp, môi trường sống của các em không an toàn và chúng tôi buộc phải trở thành điểm tựa cho các em”, bà ngừng lại một nhịp rồi nói thêm. Bên cạnh đó, nơi đây còn vận hành một trung tâm trú ẩn khẩn cấp dành cho thanh thiếu niên LGBTQIA+ - những người thường phải rời bỏ gia đình sau khi công khai bản dạng giới của mình trong một xã hội vẫn còn nặng tính bảo thủ và gia trưởng như Nam Phi.

Một chương trình khác là trung tâm sinh hoạt ban ngày dành cho người cao tuổi. Tại đây, họ không chỉ có một không gian để ở bên nhau mà còn có thể kiếm thêm một khoản thu nhập nhỏ từ các công việc thủ công hoặc trồng rau, những sản phẩm sau đó được dùng cho gia đình hoặc đem bán, như một cách tự nuôi dưỡng chính mình. “Người lớn tuổi thường có tiền. Điều đó khiến họ dễ trở thành nạn nhân của bạo lực gia đình. Thế nhưng vấn đề lớn nhất là họ không tố cáo bởi người gây bạo lực thường chính là con cháu của họ”, bà Lucinda nói “Một thế hệ đã bị AIDS xóa sổ. Họ từng là cha mẹ của những đứa trẻ, và những đứa trẻ ấy sau cùng được nuôi dưỡng bởi ông bà mình, những người cao tuổi đến từ một thời đại và bối cảnh khác, không phải lúc nào cũng được trang bị đầy đủ để gánh vác vai trò ấy”, bà Charlize Theron bổ sung thêm.

Mỗi ngày, khoảng 140 người cao tuổi tìm đến nơi này, phần lớn là các cụ bà sống một mình, bên cạnh một số cụ ông và các cặp vợ chồng già. Việc đến đây giúp họ không phải quanh quẩn trong bốn bức tường, nơi nguy cơ trở thành nạn nhân của bạo lực luôn cao hơn. Ở trung tâm, họ được gặp gỡ những người cùng thế hệ, chia sẻ những trải nghiệm tương đồng. Thậm chí, nơi đây còn có các lớp học khiêu vũ dành riêng cho người cao tuổi. Bà Lucinda Evans cười nói: “Chúng tôi là quốc gia của các vũ điệu”. Khi mặt trời dần khuất sau sân thể thao của trẻ em, nhóm người hưu trí bắt đầu bài nhảy cùng huấn luyện viên. Giữa vòng người ấy, bà Lucinda cũng hòa mình theo nhịp nhạc, bà khẽ lắc đầu, đung đưa theo giai điệu, hòa vào đám đông một cách tự nhiên mà không làm gián đoạn những động tác đã được luyện tập thuần thục.

Khi được hỏi về tương lai, bà nói: “Tôi mong sẽ có ai đó mang mô hình này đi và áp dụng tại cộng đồng của họ. Tôi muốn dự án này được biết đến như một tổ chức không phân biệt màu da hay giới tính, một nơi đã góp phần giúp một cộng đồng chữa lành từ từng gia đình một”.

Một cuộc đời dấn thân vì vận động xã hội

Trò chuyện cùng nữ diễn viên, nhà hoạt động xã hội và nhà sáng lập CTAOP - Charlize Theron

Bà đã bắt đầu CTAOP như thế nào?

Chúng tôi bắt đầu dấn thân vào lĩnh vực phòng chống HIV/AIDS từ năm 2007. Thật đau lòng khi đến tận hôm nay, Nam Phi vẫn là một trong những tâm điểm của đại dịch này. Vào thời điểm đó, sự thiếu hiểu biết về HIV/AIDS khiến nỗi sợ hãi lan rộng khắp nơi. Khi sang Mỹ, tôi nhận ra rằng có rất nhiều giải pháp hiệu quả nhưng chúng đơn giản là không bao giờ đến được những nơi như châu Phi. Khi ấy, các biện pháp khẩn cấp chủ yếu tập trung vào việc chăm sóc những người đã nhiễm HIV. Thế nhưng, gần như không ai thực sự đầu tư thời gian, năng lượng hay nguồn lực tài chính cho công tác phòng ngừa. Hệ quả là cả một thế hệ đã bị AIDS xóa sổ. Và từ đó, chúng tôi hình thành một tầm nhìn rất rõ ràng: can thiệp sớm, trang bị cho người trẻ kiến thức và nguồn lực cần thiết để họ có thể tự cứu lấy chính mạng sống của mình.

Điều gì đã thôi thúc bà bước vào hành động?

Tôi nghĩ điều đơn giản là tôi nhận ra mình đang ở một vị trí có thể hành động một cách hiệu quả. Khi bắt đầu bất kỳ điều gì, thực tế hiếm khi giống với những gì ta hình dung ban đầu. Chúng tôi khởi sự với rất nhiều khát vọng lớn lao, mong muốn tạo ra thay đổi. Nhưng rồi dần dần, bạn nhận ra mình chỉ là một giọt nước nhỏ giữa đại dương mênh mông.

Vậy điều gì khiến bà tiếp tục?

Tôi nhớ rất rõ, tám tháng sau khi dự án được triển khai, chúng tôi quay lại Nam Phi và có mặt trong một chiếc lều ngoài trời, nơi một phụ nữ lớn tuổi đang giảng dạy về cách phòng ngừa HIV. Bà đang giải thích sự khác nhau giữa bao cao su nam và bao cao su nữ thì một cậu bé 16 tuổi giơ tay hỏi liệu bao cao su nữ có thể dùng trong quan hệ đồng giới nam hay không. Khi nghe thấy câu hỏi ấy, tôi chợt sững người. Vào khoảnh khắc đó, tôi hiểu rằng: nếu chúng tôi có thể cứu được mạng sống của cậu bé đó thì tất cả những gì mình đang làm đều thực sự có ý nghĩa. Tôi biết chắc rằng nếu là năm năm trước, cậu bé ấy sẽ không bao giờ dám đứng lên và đặt câu hỏi như vậy. Tôi lớn lên ở Nam Phi, tôi hiểu xã hội này bảo thủ đến mức nào. Vì thế, nếu điều chúng tôi đang làm là giúp người trẻ xây dựng sự tự tin để họ dám làm chủ cuộc sống của chính mình, thì đó là một sự thay đổi rất thật. Và đó cũng chính là ý nghĩa của biểu tượng CTAOP: một giọt nước nhỏ nhưng lại có thể tạo nên hiệu ứng lan tỏa.

Danh tiếng của bà ảnh hưởng như thế nào đến công việc tại CTAOP?

Tôi nghĩ nó vừa mang lại lợi thế vừa đi kèm không ít thách thức. Khi một người nổi tiếng gắn tên mình với một vấn đề xã hội, công chúng đôi khi không nhìn nhận điều đó một cách nghiêm túc. Nhưng tôi chọn cách nhìn vào mặt tích cực như nhìn chiếc ly vẫn còn nửa đầy. Tôi tận dụng những “sân khấu” mà mình có để khuếch đại các câu chuyện và tiếng nói mà tôi được lắng nghe thông qua CTAOP. Vận động là yếu tố then chốt. Ở tuyến đầu, những nữ lãnh đạo địa phương đang làm một công việc vô cùng khó khăn, và họ cần có thêm những người sẵn sàng lên tiếng ủng hộ. Đó cũng là một trong những lý do quan trọng khiến tôi quyết định trở thành Sứ giả Hòa bình của Liên Hợp Quốc (UN Messenger of Peace). Tôi biết vai trò ấy sẽ tạo ra tác động. Trong công cuộc này, bạn luôn cần càng nhiều đồng minh càng tốt.

Công việc vận động xã hội này có phải là điều bà luôn muốn theo đuổi?

Tôi đã bước vào thế giới ấy từ khi mới 19 tuổi. Rất khó để lớn lên ở một nơi như Nam Phi, chứng kiến quá nhiều nỗi đau không đáng có quanh mình mà lại không cảm thấy thôi thúc phải làm điều gì đó. Bạn không thể làm ngơ bởi tất cả hiện diện ngay trước mắt.

Tôi bắt đầu từ lĩnh vực nữ quyền. 30 năm trước, Nam Phi từng bị gọi là “thủ đô hiếp dâm” của thế giới. Đó không phải là điều đáng tự hào, cũng không phải là vị trí mà bất kỳ quốc gia nào muốn mang trên mình. Khi ấy, tôi tham gia vào một chiến dịch chống hiếp dâm gây ra rất nhiều tranh cãi. Nhưng rồi chiến dịch ấy vượt ra khỏi phạm vi trong nước, trở thành một câu chuyện mang tầm quốc tế và điều đó thực sự có ý nghĩa, bởi nó đã tạo ra tác động cụ thể. Chính khi chứng kiến sức lan tỏa ấy, tôi nhận ra rằng mình có thể góp phần tạo nên thay đổi mà không cản trở ai khác, bằng cách lan tỏa và tiếp sức cho những nỗ lực mà chúng tôi vốn đã và đang theo đuổi.

Theo bà, Nam Phi đã thay đổi như thế nào kể từ đó?

Bạn biết đấy, chúng tôi tiến lên được bốn bước thì đôi khi lại lùi 10 bước. Và ở thời điểm này, có lẽ chúng tôi đang lùi đến 20 bước. Hãy nhìn vào những con số thống kê: tỷ lệ phụ nữ bị sát hại ở Nam Phi cao gấp năm lần so với bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới. Đó là một thực tế kinh hoàng. Và những con số ấy thậm chí còn chưa phản ánh đầy đủ sự thật bởi tôi biết rất nhiều trường hợp không bao giờ được ghi nhận, những người phụ nữ đó đơn giản là biến mất, và chẳng ai quan tâm. Mạng sống của phụ nữ không được coi trọng như những mạng sống khác. Và với phụ nữ da màu, sự coi nhẹ ấy còn sâu sắc hơn nữa. Đây là một vấn đề mang tính toàn cầu nhưng hiện nay nó đặc biệt nghiêm trọng tại Nam Phi. Chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid đã để lại những tổn thương khủng khiếp. Thế nhưng, đã từng có một niềm tin rằng trên thế giới vẫn tồn tại một lối thoát đơn giản cho mọi vấn đề: một con người phi thường là cựu tổng thống Nam Phi Nelson Mandela, người được trả tự do, trở thành nhà lãnh đạo mà Nam Phi cần, và rồi sẽ hàn gắn tất cả. Vì thế, ngay sau cuộc bầu cử, các cường quốc quốc tế đã rút đi ngay sau cuộc bầu cử, để mặc chúng tôi tự đối mặt với sự suy thoái của chính mình. Kể từ thời điểm đó, bạo lực chưa bao giờ thực sự chấm dứt.

Vì sao CTAOP tạo ra Chương trình Phát triển Lãnh đạo Trẻ (Youth Leadership Program)?

Đó là một trong những chương trình tôi yêu thích nhất. Tiềm năng thì ở khắp nơi nhưng tại những cộng đồng nơi các đối tác của CTAOP đang làm việc, tiềm năng ấy hiếm khi được trao cơ hội để nảy nở. Nếu thực sự muốn tạo ra thay đổi từ gốc rễ cho rất nhiều vấn đề, bạn phải bắt đầu từ những con người sẵn sàng dấn thân. Họ chính là tương lai.

'Vùng an toàn của Lucinda' (Lucinda’s safe space) đã giúp giảm tỷ lệ tội phạm trong khu vực đó, chỉ đơn giản bằng việc tồn tại…

Đúng vậy. Bởi vì sự hiện diện ấy gửi đi một thông điệp rất rõ ràng: có người quan tâm. Rất nhiều hành vi bạo lực tiếp diễn vì người ta tin rằng sẽ không có hậu quả gì, đồng nghĩa với việc chẳng ai để ý đến họ. Thế nhưng, khi bạn nhìn thấy những “vùng an toàn”, khi bạn thấy những con người đang lên tiếng và đứng ra bảo vệ các bé gái, bạn hiểu rằng có người đang dõi theo. Đó là một cấu trúc chăm sóc mang tính toàn diện, đủ sức tạo ra tác động lan tỏa đến cả cộng đồng.

Việc gắn bó lâu dài với CTAOP đã thay đổi bad như thế nào, với tư cách là một “con người”?

Tôi chưa bao giờ quay lưng với thực tế mình đang chứng kiến. Khi bạn sống như vậy, bạn rất dễ bị choáng ngợp trước những vấn đề mình nhìn thấy mỗi ngày. CTAOP cho tôi một cách để không rơi vào cảm giác bất lực ấy, cách để tôi có thể nói với bản thân rằng: “Đúng, thế giới đang có rất nhiều điều tồi tệ diễn ra nhưng tôi vẫn có thể làm một điều gì đó mà tôi biết là có hiệu quả”. Với tôi, điều đó mang lại một niềm hy vọng rất lớn. Bởi tôi tin rằng tất cả chúng ta đều cần hy vọng. Không có hy vọng, con người sẽ không thể tồn tại.

Bà hy vọng điều gì cho Nam Phi và cho CTAOP?

Hy vọng của tôi dành cho Nam Phi là đất nước này có thể sống đúng với tiềm năng vốn có của mình. Đây là một trong những nơi đẹp đẽ nhất mà bạn từng đặt chân đến. Người Nam Phi là những con người tuyệt vời. Điều khiến họ trở nên đặc biệt là họ đã phải chịu đựng quá nhiều nhưng vẫn giữ được ánh sáng nội tâm, sự kiên cường và niềm hy vọng ngay cả trong những khoảnh khắc tăm tối nhất. Tôi mong rằng họ sẽ nhận lại được những gì xứng đáng sau tất cả những gì đã trải qua, và tôi hy vọng điều đó sẽ đến sớm.

Việc trao quyền cho các nhà lãnh đạo nữ cùng tinh thần chị em cũng là một phần của hy vọng đó?

Chắc chắn rồi. Phụ nữ chúng tôi chiếm đa số trong xã hội. Chúng tôi cực kỳ mạnh mẽ nếu biết đoàn kết. Tôi nghĩ điều quan trọng là phải nói điều này ra, bởi nó giúp nhiều phụ nữ - những người có thiện chí và mong muốn đóng góp - nhìn thấy một con đường cụ thể để hành động. Chỉ cần lên mạng tìm hiểu về CTAOP, bạn sẽ biết mình có thể góp sức ở đâu. Bạn có thể trở thành một phần của tình chị em ấy, nơi phụ nữ nâng đỡ lẫn nhau. Và bạn hoàn toàn có thể bắt đầu ngay từ bây giờ.

Nội dung: Galia Loupan

Biên tập viên: Cécile Uyên Phương

Hình ảnh: Lebogang Tlhako, Paola Kudacki/Dior Beauty