CHANEL của Matthieu Blazy xuất hiện đúng lúc nhà mốt khép lại một chu kỳ thẩm mỹ dưới thời Virginie Viard và đứng trước nhu cầu tái tạo năng lượng sáng tạo. Đó không phải cuộc thay đổi kịch tính hay đoạn tuyệt, mà là một dịch chuyển âm thầm nhưng quyết đoán: CHANEL cần một ngôn ngữ mới để đối thoại với thời đại, với phụ nữ và với chính di sản của mình.

Dưới góc nhìn đó, CHANEL bắt đầu bước sang kỷ nguyên nơi nữ quyền không còn xuất hiện như khẩu hiệu. Thay vào đó, ý niệm nữ quyền được dệt vào cấu trúc thiết kế, vào chất liệu được tái định nghĩa, và vào cách kể chuyện qua không gian trình diễn.

CHANEL: Một thế kỷ phá bỏ thứ bậc

CHANEL không đợi tới thời Matthieu Blazy mới nói về tự do của phụ nữ. Từ những năm 1910, Gabrielle Chanel đã phá vỡ hệ thống trang phục gò bó của Belle Époque, giải phóng cơ thể họ, thoát khỏi corset, khỏi những quy tắc bó buộc, khỏi khuôn phép đã níu họ suốt nhiều thập kỷ.

Blazy mở rộng sự tự do này vào hiện tại bằng cách xoá bỏ những tầng phân cấp vốn bám vào thời trang cao cấp - phân cấp giữa vật liệu “quý” và vật liệu “bình dân”, giữa vẻ đẹp trang trọng và vẻ đẹp đời sống. Thiết kế của anh vẫn giữ tinh thần giải phóng cơ thể như thời Gabrielle, nhưng thêm vào một chiều sâu mới: giải phóng khỏi định kiến về “ai xứng đáng với xa xỉ”.

Từ tư tưởng ấy, cách Blazy vận hành Métiers d’Art và cách tư duy của anh với CHANEL trở nên rõ nét hơn. Mange kỹ nghệ thủ công xuất hiện giữa những bậc thang ga tàu, ánh sáng Haute Couture bỗng chiếu xuống đời sống hằng ngày: điều vốn dành cho số ít trở nên gần gũi, như thể kỹ thuật cao đang chủ động trò chuyện với đám đông.

Khi silk denim hay knit flannel xuất hiện trong Métiers d’Art, chúng không chỉ là một cuộc dạo chơi chất liệu. Blazy đang chạm vào cốt lõi lịch sử của CHANEL: tinh thần phá vỡ thứ bậc và giải phóng cơ thể phụ nữ khỏi những quy tắc thời trang áp chế suốt thế kỷ 20. Chính Gabrielle từng đưa jersey - chất liệu của đồ lót và lao động lên hàng couture để thách thức định kiến về “sự sang trọng”. Hôm nay, Blazy lặp lại hành vi văn hoá ấy theo cách của thời đại mới.

Đặt denim, flannel hay tweed thủ công vào ngữ cảnh couture, Blazy đặt câu hỏi: Tại sao chất liệu gắn với đời sống thường nhật lại không thể mang phẩm giá của haute couture? Tại sao vẻ đẹp lại phải đứng ngoài lao động, ngoài tính thực dụng, ngoài chuyển động của cơ thể? Khi couture bước xuống ga tàu – một không gian công cộng và phi thứ bậc – sự cao cấp không còn dành riêng cho một tầng lớp, mà trở thành ngôn ngữ chung. Và trong ngôn ngữ đó, phụ nữ được quyền lựa chọn cái đẹp theo nhu cầu, nhịp sống và chủ quyền của họ, thay vì bị định nghĩa bởi hình tượng “nàng thơ” do người khác kiến tạo.

Bằng cách mở rộng hệ thẩm mỹ CHANEL theo hướng bình đẳng hoá như vậy, Blazy không chỉ hiện đại hoá di sản Métiers d’Art mà còn tiếp tục truyền thống văn hoá xuyên thế kỷ của nhà mốt: dùng thời trang như một phương tiện trao quyền.

Từ jersey của Gabrielle đến silk denim của Blazy, CHANEL vẫn đang kể một câu chuyện nhất quán: câu chuyện về tự do, phẩm giá và quyền được hiện diện của phụ nữ trong mọi không gian mà họ bước vào.

Nữ quyền không in lên quần áo

CHANEL là dành cho mọi người, CHANEL là dành cho mọi phụ nữ. Blazy qua điểm mạnh về chất liệu đã dịch chuyển từ một tư duy mang tính phong trào dễ nhận diện, dễ cổ vũ, dễ tái sản xuất sang một ngôn ngữ vi mô, nơi từng cá nhân giữ quyền tự định nghĩa mình.

Tweed ghép với áo thun “I Love NY”, denim dệt bằng lụa, flannel couture đi cùng nhịp sống đô thị - tất cả đều phá bỏ chức năng tuyên ngôn tập thể vốn quen thuộc với thời trang chính trị. Ở Blazy, vật liệu không còn đại diện cho giai tầng; nó chỉ ra cách người phụ nữ di chuyển trong thành phố, cách họ chọn độ mềm - độ cứng của một ngày, cách họ tái thương lượng chính mình trong bối cảnh hỗn độn.

Sự lựa chọn người mẫu Bhavitha Mandava là điểm xoáy của tư duy này. Cô là sinh viên kiến trúc chưa từng bước lên sàn diễn quốc tế và không biểu diễn câu chuyện của ai khác ngoài chính mình: một cô gái đang học, đang lao động, đang tìm cách tồn tại trong thành phố. Khi Blazy để cô mặc lại bộ đồ của lần gặp đầu tiên, anh đưa tính “bản thể” vào trung tâm của CHANEL: nữ quyền bắt đầu từ việc một người phụ nữ có quyền bước lên sân khấu mà không phải mô phỏng bất kỳ biểu tượng nào.

Khi cô sinh viên kiến trúc Bhavitha Mandava xuất hiện dưới lòng đất New York trong chính bộ trang phục của buổi gặp đầu tiên với Blazy, khoảnh khắc ấy trở thành điểm nhấn lạ lùng nhất của Métiers d’Art 2025. Mandava không phải “gương mặt bảo chứng”, không phải biểu tượng văn hóa đại chúng. Nhưng chính điều đó khiến sự hiện diện của cô mạnh mẽ hơn: cô không kể câu chuyện của ai khác ngoài chính mình, một cô gái đang học, đang làm việc, đang tìm cách tồn tại trong thành phố không bao giờ ngủ.

Rằng nữ quyền bắt đầu từ quyền được bước lên sân khấu bằng chính con người mình, không cần hóa thân.

Set diễn ga tàu điện ngầm Bowery làm rõ chiến lược này. Bowery phi thứ bậc, không có cấu trúc phân vai; mọi người trộn vào nhau theo một logic mà thời trang hiếm khi cho phép. Khi hơn 80 người ùa ra từ cửa tàu rồi lập tức hòa vào dòng người, bạn không thể biết ai là “nhân vật chính”. Chính sự vô trật tự có chủ đích ấy cho phép Blazy viết lại câu chuyện nữ quyền từ bên trong phụ nữ mà không gán lên họ khẩu hiệu, hay vai trò nào đó.

Vì thế, khi đối chiếu với Xuân Hè 2015 của Karl Lagerfeld - show “tuần hành” nơi người mẫu cầm biểu ngữ và phong trào nữ quyền được dựng thành hình khối dễ tiêu thụ để thấy sự đối lập trong cách cả hai người đàn ông “yêu” phụ nữ qua hai ngôn ngữ thời trang khác nhau. Lagerfeld huy động tập thể để phát biểu một thông điệp. Blazy rút toàn bộ sân khấu về điểm khởi nguyên: từng con người.

Ở CHANEL của anh, nữ quyền không in lên quần áo; nó tồn tại trong cách phụ nữ sử dụng thời trang. Khi ấy, quyền lực vượt khỏi giới tính và trở về với chính con người.