Chuyển thể sử thi The Odyssey vẫn thường được so sánh tương tự như làm phim về Kinh Thánh, không chỉ bởi sự đồ sộ về nhân vật và cốt truyện, mà còn bởi sự tái hiện chân xác hệ thống con người và thần linh, các cuộc chiến, cảnh quan kỳ ảo và kinh dị. Hơn thế nữa, sử thi của Homer còn đặt ra những thách thức về việc tái hiện những chủ đề phổ quát và lớn lao như chiến tranh, các vị thần, sự trở về, tình yêu, quê hương, lòng trung thành…

Làm phim về người anh hùng, vua xứ Ithaca Odysseus vì thế không phải dễ dàng, mà là một sự rủi ro. Christopher Nolan chắc chắn hiểu được tất cả những thách thức này hơn bất kỳ ai. Nhưng tham vọng của nhà làm phim đại tài, có lẽ, còn lớn hơn rất nhiều. Với sự đầu tư, hoài bão, tài năng và chấp nhận thử thách, liệu người hâm mộ có thể mong đợi gì ở The Odyssey của Christopher Nolan?

Bản chuyển thể hoành tráng

Chuyển thể một kiệt tác trong một hình thức nghệ thuật hoàn hảo sang một hình thức nghệ thuật khác chưa bao giờ là điều dễ dàng. Với The Odyssey, đó là một ván cược bởi Homer đã sáng tạo một tác phẩm vĩ đại, mà những thiên niên kỷ qua con người vẫn luôn thấy mới mẻ, liên hệ mật thiết với sự phát triển của văn minh nhân loại. Câu chuyện về 10 năm lênh đênh trên đại dương của vị vua xứ Ithaca Odysseus đầy chông gai nhưng ông luôn một lòng hướng về quê nhà, người vợ Penelope và con trai Telemachus.

Đó là một hành trình đầy gian nan. Đó là chuyến phiêu lưu đầy cạm bẫy. Đó là cuộc chiến sau cuộc chiến (với thần, quái vật và thiên nhiên). Đó là cuộc trở về vĩ đại. Nên nhớ rằng, không có bất kỳ một chiến binh nào có thể trở về Ithaca ngoại trừ Odysseus.

Tuy vậy, "nén" 24 khúc ca với 12.110 câu thơ trong The Odyssey vào gần 3 giờ đồng hồ là một nỗ lực lớn, thậm chí nhiều người tin rằng điều này là không thể. Điều khó khăn nhất trong việc chuyển thể sử thi của Homer lên màn ảnh không chỉ nằm ở việc nắm bắt và kể lại câu chuyện của người anh hùng Odysseus mà còn nằm ở việc không làm mất đi tính thi ca hoàn hảo mà tác gia đã tạo ra.

Tất nhiên, The Odyssey không chỉ là câu chuyện về con người mà còn là “trò chơi” của các vị thần. Một nhà phê bình đã nhận định, thánh thần thuộc về thi ca chứ không phải là điện ảnh. Từ những vị thần như Athena, Poseidon, Polyphemus cho đến những nàng tiên cá, những bóng ma sầu muộn cùng cơn thịnh nộ… đều không dễ để tái hiện lên màn ảnh. Vấn đề không chỉ nằm ở sự chân thực mà còn ở cách cụ thể hoá các hình tượng, phù hợp với tưởng tượng của những người đã đọc tác phẩm gốc.

Bên cạnh đó, người hâm mộ còn chờ đợi những trải nghiệm xứng đáng với những gì mà Homer đã mang lại trong The Odyssey.

Có lẽ, một bộ phim chỉ kể về hành trình ngoạn mục đầy kịch tính thôi là chưa đủ. Đó còn phải là sự thấu cảm sâu sắc đối với những trải nghiệm về thể xác của con người, giữa đức tin và sự đánh đổi, tình yêu và bản chất anh hùng ca đôi khi tàn nhẫn của người chiến binh Hy Lạp.

Thông qua trailer, những hình ảnh đã được công bố cũng như một số bài đánh giá sớm, người hâm mộ có thể tạm yên tâm khi bộ phim nhận các phê bình tích cực. Điều này cho thấy Nolan biết ông đang làm gì và làm sao để The Odyssey trở nên hấp dẫn khi đưa tác phẩm gốc lên màn ảnh rộng. Dẫu vậy, bộ phim vẫn gây ra một số tranh cãi đối với những khán giả đã được xem suất chiếu sớm.

Trong một lần chia sẻ gần đây, Christopher Nolan đã thẳng thắn nói về việc chuyển thể sử thi đồ sộ này lên màn ảnh rộng. Nhà làm phim nhấn mạnh:

"Điều duy nhất tôi có thể làm là tạo ra phim tốt nhất bằng tất cả sự chân thành của mình. Nó chắc chắn sẽ khác với cách người khác thực hiện, nhưng đó chính là bản chất của việc chuyển thể".

Định dạng IMAX với trải nghiệm điện ảnh kỳ vĩ

Các nhà phê bình sau khi xem The Odyssey đã dành những lời “có cánh” như "một thắng lợi vang dội", "đỉnh cao trong sự nghiệp điện ảnh của một trong những nhà làm phim vĩ đại nhất thời đại chúng ta". Thiết kế sản xuất của bộ phim được đánh giá đạt mức kinh ngạc với những cảnh hành động đầy ngoạn mục, với quy mô vượt xa bất cứ tác phẩm nào mà Nolan từng thực hiện trước đây.

Không chỉ mang lại ấn tượng thị giác, The Odyssey còn nhận lời khen khi mang đến một số khoảnh khắc ấn tượng với những cảm giác thực sự ám ảnh, mở ra một khía cạnh hoàn toàn mới trong phong cách làm phim của Nolan.

Phim không chỉ là một thành tựu đồ sộ về mặt quy mô xét theo tiêu chuẩn của Nolan mà còn mang đến cảm giác tự nhiên đến bất ngờ.

Với kinh phí rơi vào khoảng 250 triệu USD, The Odyssey là dự án điện ảnh lớn nhất trong sự nghiệp của Christopher Nolan tính đến thời điểm hiện tại. Bộ phim cũng được quay hoàn toàn bằng hệ thống máy quay IMAX. Lựa chọn này hứa hẹn mang đến những trải nghiệm hình ảnh có độ phân giải cao, tính chân thực với màu sắc điện ảnh trung thực.

Nolan và nhà quay phim cộng tác lâu năm Hoyte van Hoytema (Oppenheimer, Dunkirk, Interstellar, Tenet...) đã quay những thước phim The Odyssey tại Địa Trung Hải và vùng lân cận, các hang động, lâu đài, bãi biển hay các vùng cát đen hoang vắng và vùng nước mở kỳ vĩ.

Có thể nói, đây là nỗ lực của Nolan trong việc tái hiện chân thực các bối cảnh địa lý. Lựa chọn này còn cho thấy Nolan thực sự quan tâm đến việc mang đến cảm giác tự nhiên về cảnh quan, không gian thay vì sử dụng phông xanh và thực hiện kỹ xảo sau đó.

Chính Nolan đã chuẩn bị kỹ lưỡng cho màn trình diễn trong The Odyssey. Sau gần 3 thập kỷ làm phim với những tác phẩm xứng tầm, thuộc hàng hay nhất thế kỷ 21 như Memento (2000), The Batman Trilogy, Inception (2010), Interstellar (2014), Dunkirk (2017) và Oppenheimer (2023), có lẽ Nolan đã đủ kinh nghiệm và hoài bão để mơ về một cuộc "vượt trùng dương" trong điện ảnh. Những cảnh hành động mãn nhãn, những khám phá về mặt bản chất anh hùng ca, sự “khoa trương” trong các đại cảnh, tình yêu hướng về quê hương và người thân thực ra đã trở thành những chủ đề lớn và đầy thành công của Nolan trước đây.

Nolan đã đủ kinh nghiệm và hoài bão để mơ về một cuộc "vượt trùng dương" trong điện ảnh.

Dẫu vậy, người hâm mộ vẫn phải để ngỏ câu trả lời với những hy vọng trước khi chính thức ra rạp thưởng thức tác phẩm.

Dàn cast kỳ diệu đến khó tin dù vẫn còn tranh cãi

The Odyssey là tập hợp của những con người tài năng nhất trong nền điện ảnh đương thời. Từ đạo diễn Christopher Nolan đến nhà quay phim Hoyte van Hoytema, từ nhà dựng phim Noah Baumbach (Manchester by the Sea, Tenet, Oppenheimer…) đến nhà soạn nhạc Ludwig Göransson (Black Panther, Sinners, Oppenheimer...). Bên cạnh đó, dàn diễn viên tham gia diễn xuất trong The Odyssey cũng là những tên tuổi hàng đầu của nền điện ảnh hiện nay.

Bộ phim quy tụ dàn diễn viên hạng A của Hollywood gồm Matt Damon, Anne Hathaway, Tom Holland, Zendaya, Charlize Theron, Lupita Nyong'o, Robert Pattinson, Jon Bernthal, Elliot Page, John Leguizamo cùng nhiều gương mặt nổi tiếng khác. Rất nhiều diễn viên trong The Odyssey đã từng làm việc cùng với Nolan trong các tác phẩm thành công về cả mặt thương mại lẫn phê bình trước đây.

Trong những bài đánh giá sớm về phim, các nhà phê bình đã khen ngợi màn trình diễn của tài tử Matt Damon trong The Odyssey. Thậm chí, có người còn cho rằng Damon là một trong những ứng cử viên sáng giá cho hạng mục Nam diễn viên chính xuất sắc tại Oscar 2027. Màn trình diễn của Anne Hathaway và Tom Holland trong vai Penelope và Telemachus cũng được khen ngợi là đáng kinh ngạc.

Bên cạnh đó, màn hoá thân của Robert Pattinson trong vai phản diện Antinous cũng được đánh giá cao và nhận được nhiều lời khen ngợi. Pattinson đã dốc toàn lực để lột tả trọn vẹn bản chất phản diện của nhân vật, tạo nên màn trình diễn cực kỳ xảo quyệt, thích thao túng người khác và mang lại sự lôi cuốn đến mức không thể rời mắt.

Tuy sở hữu dàn diễn viên tài năng và nổi tiếng nhưng lựa chọn của Christopher Nolan trong một vài vai diễn cũng gây tranh cãi lớn. Trước hết, Lupita Nyong'o được lựa chọn vào vai Helen (hay Helen xứ Troy, Helen xứ Sparta). Helen vốn được mệnh danh là người phụ nữ đẹp nhất thế giới, con gái của thần Zeus và nữ hoàng Leda. Bên cạnh đó, việc lựa chọn Zendaya vào vai nữ thần Athena cũng vấp phải các tranh cãi.

Liệu Christopher Nolan có đang thách thức thành trì của lịch sử mỹ thuật và văn chương, văn hoá với những lựa chọn này hay chỉ đơn giản, ông là một đạo diễn “woke”.

Khán giả đại chúng không hề nghi ngờ vẻ đẹp và tài năng của Lupita Nyong'o và Zendaya nhưng việc hai nữ minh tinh này quá khác so với những mô tả trong các tác phẩm trước đây khiến nhiều người ngần ngại. Liệu Christopher Nolan có đang thách thức thành trì của lịch sử mỹ thuật và văn chương, văn hoá với những lựa chọn này hay đơn giản ông là một đạo diễn “woke”.

Một lần nữa, để kiểm chứng điều này, người hâm mộ sẽ phải ra rạp thưởng thức bộ phim và có những đánh giá của riêng mình.

Vượt đại dương thành công hay ‘ngang sông đắm đò’?

Sử thi The Odyssey của tác gia Homer vốn làm khó các đạo diễn trong nhiều thập kỷ qua. Tác phẩm này đã được chuyển thể nhiều lần, cả phiên bản truyền hình lẫn điện ảnh, nhưng vẫn luôn lộ ra sự gượng gạo trong một nỗ lực ngoài tầm của ngôn ngữ làm phim. Nhiều người đã phải tự hỏi rằng, liệu các nhà làm phim có thể vượt qua được những thách thức mà nguyên tác The Odyssey hay không?

Nolan đã "tập dượt" cho khoảnh khắc lớn lao này.

Nolan đã "tập dượt" cho khoảnh khắc lớn lao này. Những chủ đề lớn của The Odyssey đã được ông thực hiện trong sự nghiệp của mình, từ các tác phẩm giả tưởng, siêu anh hùng có cốt truyện đen tối, bạo lực tàn nhẫn đến sự trở về; từ thế giới kỳ ảo tập trung vào những "câu đố" về hiện sinh đến những tác phẩm mang chủ đề chiến tranh và khoa học chính trị.

Liệu bản chuyển thể của Christopher Nolan có thể sống sót trở về trên hành trình ngàn dặm đại dương hay sẽ "ngang sông đắm đò"? Câu trả lời sẽ có vào ngày 17/7 tới đây, khi bộ phim chính thức ra rạp tại Việt Nam. Có một điều chắc chắn, chúng ta sẽ còn phải tiếp tục trở lại và bàn luận về Christopher Nolan và The Odyssey cả sau khi phim đã ra mắt.