Thế nhưng điều này đang dần thay đổi, khi mới đây Viện Hàn Lâm Thu âm Mỹ - đơn vị đứng sau giải thưởng Grammy cho biết kể từ năm 2027, hạng mục Best Asian Pop Music Performance hay Trình diễn nhạc Pop châu Á xuất sắc nhất sẽ được bổ sung vào hệ thống giải thưởng.

Theo tiêu chí, hạng mục này sẽ tôn vinh “sự xuất sắc về nghệ thuật trong các màn trình diễn nhạc Pop có nguồn gốc từ (hoặc được công nhận rộng rãi tại) thị trường châu Á, bao gồm (nhưng không giới hạn) ở K-pop, J-pop và C-pop, với việc sử dụng có ý nghĩa một hoặc nhiều ngôn ngữ châu Á”. Dù tương đối chậm trong việc ghi nhận, không thể phủ nhận đây là hiệu chỉnh có nhiều ý nghĩa.

Vì sao thay đổi?

2026 có thể nói là mùa giải vô cùng đặc biệt trong lịch sử Grammy, với tính bản địa vươn lên mạnh mẽ. Theo đó, chiến thắng lớn nhất đã gọi tên Bad Bunny với album Debí Tirar Más Fotos mang màu sắc Latinh riêng biệt, và cũng là lần đầu tiên mà một dự án đáng nhẽ phải được xướng tên ở hệ thống Grammy Latinh lại được vang lên trên sân khấu chính. Ngoài thành tích này, cũng không thể quên Golden trích từ nhạc phim Kpop Demon Hunters trở thành bài hát K-Pop đầu tiên chiến thắng hạng mục Âm nhạc cho sản phẩm số xuất sắc nhất, giúp Hàn Quốc có “kèn vàng” đầu tiên, nối dài thành tích vươn ra quốc tế. Ngoài ra còn là Rosé trở thành nghệ sĩ K-pop solo đầu tiên bước lên sân khấu, trình diễn bản hit APT. kết hợp cùng Bruno Mars mở màn cho đêm trao giải…

Những thành tích ấy, dẫu chỉ của riêng K-Pop, đã cho thấy nền âm nhạc này có ảnh hưởng ra sao đến thị trường Âu - Mỹ trong những năm qua. Lùi lại thời gian, chẳng phải 4 mảnh ghép BLACKPINK không ngừng tạo nên hiện tượng suốt thời gian dài cả trong cách hoạt động nhóm lẫn các dự án solo? Và cũng chẳng phải BTS chính là cái tên mở đường cho sự hiện diện của ngành công nghiệp ghi âm Hàn Quốc ở sân khấu này, với những Butter, DNA, Dynamite… khuấy đảo toàn cầu? Tầm thu hút ấy cũng còn được ấy trong năm qua, khi KATSEYE - nhóm nhạc nữ đa quốc tịch xây dựng theo mô hình K-Pop, được đề cử Big4 Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất, phần nào chứng minh không chỉ âm nhạc và cách hoạt động của đế chế giải trí này ngày càng bao trùm và lớn mạnh hơn.

Đứng trước điều đó, nếu không thay đổi, Grammy chắc chắn rồi sẽ bỏ lỡ một mạch vận động vô cùng sôi nổi. Qủa vậy, như Giám đốc điều hành giải thưởng Harvey Mason Jr. chia sẻ:

Nhạc pop châu Á đã trở thành một trong những lực lượng có sức ảnh hưởng lớn nhất của ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu và được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng trong tương lai. Trước tầm tác động ngày càng mạnh mẽ ấy, Ban quản trị Grammy cho rằng đây là thời điểm thích hợp để thiết lập một hạng mục mới, phản ánh đầy đủ quy mô, giá trị nghệ thuật và sức lan tỏa của dòng chảy âm nhạc này.

Hạn chế hiện tồn

Không thể phủ nhận sự thay đổi ấy là rất cần thiết để tôn vinh một nền âm nhạc mang đậm bản sắc cũng như sở hữu phong cách trình diễn vô cùng ấn tượng. Tuy vậy khi được công bố, hạng mục nói trên cũng đã vấp phải rất nhiều chỉ trích. Đầu tiên, tiêu chí cho thấy họ chỉ ghi nhận những sản phẩm được thể hiện bằng ngôn ngữ bản địa, trong khi với bối cảnh toàn cầu hóa và đa dạng hóa, các nghệ sĩ trẻ châu Á đã chọn tiếng ra quốc tế bằng chính ngôn ngữ toàn cầu. Do đó, tiêu chí cho thấy một sự đối nghịch với mạch vận động chung, và là “điểm nghẽn” cần phải giải quyết trong tương lai gần.

Hoàn toàn dễ thấy nghịch lý nói trên nếu quan sát thị trường âm nhạc gần đây, khi BTS, BLACKPINK… đều cùng hướng đến tiêu chí quốc tế, khi 2 album gồm ARIRANG và DEADLINE… cùng được thể hiện đa số bằng tiếng Anh, cũng như được phối khí bởi các nhà sản xuất US-UK. Điều đó còn chưa nhắc đến các quốc gia như Thái Lan, Philippines, Singapore… sử dụng song song rất nhiều ngôn ngữ, nơi mà tiếng Anh hoàn toàn có khả năng trở thành “ngôn ngữ mẹ đẻ” của các nghệ sĩ. Ở thị trường nhỏ như Việt Nam, việc các nghệ sĩ chuyển sang tiếng Anh cũng ngày càng nhiều hơn, đơn cử Mỹ Anh gần đây cho biết trong tương lai gần, cô sẽ cho phát hành các sản phẩm tiện cận chuẩn quốc hơn, trong khi Vũ Thanh Vân cũng vừa công bố nghệ danh CHIVAN như bản thể song song, được dùng trong quá trình tiến ra thế giới của bản thân mình…

Không dừng ở đó, việc gói gọn âm nhạc châu Á cũng được cho rằng tương đối phiến diện, bởi mỗi khu vực lại có những âm hưởng và đặc trưng khác nhau. Vì vậy với một châu lục dẫn đầu về dân số cũng như độ đa dạng, nhiều người cho rằng hạng mục nói trên không mang tính thật chất, bởi còn khá phiến diện và đầy mâu thuẫn về mặt tiêu chí. Theo đó, dẫu đề cao tính bản địa, nhưng những ví dụ đã được dẫn ra lại là âm nhạc của Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc - các thị trường có lịch sử phát triển những âm thanh gần với Âu - Mỹ, thay vì bản địa như Ấn Độ, Trung Đông hoặc Đông Nam Á…

Ngoài ra, nhiều người hâm mộ K-Pop cũng đồng tình cho rằng giải thưởng này được tạo ra với mục đích chung là để ngăn cản nghệ sĩ thần tượng của mình đến với chiến thắng cao nhất ở các hạng mục chính. Không phải không có lý do cho điều nói trên, bởi chẳng hạn tuy từng được đề cử rất nhiều lần, nhưng BTS vẫn thường “trắng tay”, từ đó trong những năm qua làn sóng cho rằng Viện Hàn lâm lợi dụng sự ảnh hưởng của các nghệ sĩ để kéo rating thường trực xuất hiện. Do đó nhiều người tin rằng với việc trao cho các nghệ sĩ giải phụ này, Grammy sẽ xoa dịu được các fan hâm mộ, nhưng đối với họ, động thái mới nhất không có gì hơn hành vi phân biệt về mặt chủng tộc riêng trong âm nhạc, đẩy các tranh cãi lên đến cao trào.

Những gương mặt triển vọng

Từ những điều trên, nếu bình tĩnh nhìn nhận và tập trung vào khía cạnh tích cực, vẫn có thể thấy từ đây nhiều nghệ sĩ tài năng hơn nữa có thể được biết đến, từ đó mang đến bức tranh âm nhạc châu Á đa màu, đa sắc và đầy phong phú. Ở đó, bên cạnh các hiện tượng K-POP như BTS, BLACKPINK… là nổi bật nhất, cũng sẽ có thêm rất nhiều nghệ sĩ xứng đáng được tôn vinh tại giải thưởng này.

Đơn cử có thể kể đến BINI - girlgroup của Philippines gây sốt gần đây sau khi xuất hiện tại Coachella nổi bật của Mỹ. Với sự đồng đều của đội hình, khả năng vũ đạo điêu luyện và visual hút mắt, đây được đánh giá là “nhóm kế thừa” BLACKPINK gần như hoàn hảo. Đến từ Nhật Bản, nam nghệ sĩ Fujii Kaze nổi tiếng với chất Rock Alternative cũng đầy nổi bật, khi trong những năm qua, anh đã tạo dựng một phong cách riêng với tâm thế phóng khoáng và đầy tự do. Cũng không thể không kể đến khu vực Trung Đông và Elyanna - nữ nghệ sĩ người Palestine gốc Chile, người cũng góp mặt vào album nhạc World Cup năm nay sau khi gây được chú ý cũng tại Coachella…

Như vậy với thay đổi này, có thể tin rằng âm nhạc châu Á sẽ được biết đến ngày càng nhiều hơn. Dù vẫn cần điều chỉnh thêm, nhưng không thể phủ nhận đây là động lực rất lớn cho các nghệ sĩ bền bỉ với nghề và sự sáng tạo, để những gì mang đến sẽ được ghi nhận không chỉ bởi hậu tố “Grammy của…” mà thật sự là sân khấu Grammy lớn nhất thế giới.